Tag archive

Solar Eclipse

Ολική Έκλειψη Ηλίου – 21 Αυγούστου

in Astronomy by

Στις 21 Αυγούστου, το σκοτεινό εσωτερικό μέρος της σκιάς του Φεγγαριού θα σαρώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας μια πλήρη Ηλιακή έκλειψη ορατή σε 14 πολιτείες. Έκλειψη Ηλίου, ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Γη, με αποτέλεσμα ορισμένες περιοχές της Γης να δέχονται λιγότερο φως από ό,τι συνήθως.

Το μονοπατι της εκλειψης στις 21 Αυγουστου 2017.     Image Credit: timeanddate.com

Επειδή η τροχιά της γης γύρω από τον ήλιο δεν είναι κυκλική αλλά ελλειπτική, και σε συνδυασμό με την επίσης ελλειπτική τροχιά της σελήνης γύρω από τη γη, για τον επίγειο παρατηρητή τα δύο σώματα αλλάζουν συνεχώς μέγεθος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία τριών ειδών εκλείψεων.

Οι τρεις κυριοι τυποι ηλιακων εκλειψεων: Κατα τον πρωτο, το Φεγγαρι καλυπτει πληρως την επιφανεια του Ηλιου. Κατα τον δευτερο (δακτυλιοειδης), το φεγγαρι βρισκεται πολυ μακρια απο τη Γη (ή η Γη πολυ μακρια απο τον ηλιο) για να καλυψει πληρως τον ηλιο. Στον τριτο εχουμε τη μερικη εκλειψη, οπου μονο η εξωτερικη σκια του φεγγαριου (παρασκια) αγγιζει τον πλανητη μας.     Image Credit: discovermagazine.com

 

Η επόμενη ολική έκλειψη Ηλίου θα λάβει χώρα στις 14 Δεκεμβρίου του 2020 και θα είναι ορατή στη Ν. Αμερική, στη Ν. Αφρική και ίσως και στην Ανταρκτική.

 

Εξήγηση των εκλείψεων Ηλίου και Σελήνης

Κάθε ετερόφωτο ουράνιο σώμα του ηλιακού μας συστήματος όταν δέχεται από την μία πλευρά του το φως του Ήλιου δημιουργεί από την άλλη του πλευρά μία περιοχή που ονομάζεται κώνος σκιάς ή σκιά του σώματος αυτού. Στην περιοχή της σκιάς δεν μπορούν να φτάσουν οι ακτίνες του Ήλιου. Στην πλευρά της σκιάς δημιουργείται επίσης και μία περιοχή στην οποία αποκόπτεται τμήμα της ακτινοβολίας του Ήλιου (και όχι όλη). Η περιοχή αυτή ονομάζεται παρασκιά. Όταν κάποιος βρεθεί στον κώνο σκιάς, θα απολαύσει μια ολική έκλειψη, ενώ όταν βρεθει στην παρασκιά, θα βιώσει μια μερική έκλειψη.

Στην περιοχη που πεφτει η σκια της Σεληνης (umbra) παρατηρειται μια ολικη εκλειψη, ενω στην περιοχη που πεφτει η παρασκια (penumbra) παρατηρειται μερικη εκλειψη. Οσο πιο κοντα βρισκεται καποιος στη σκια, τοσο μεγαλυτερο ποσοστο του Ηλιου κρυβεται απο τα ματια του. Δυστυχως η περιοχη της σκιας ειναι μικρη (περιπου 100 μιλια), ενω η περιοχη της παρασκιας πολυ μεγαλυτερη (μπορει να καλυπτει εως και 4000 μιλια).     Image Credit: discovermagazine.com

Αν το επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης γύρω από τη Γη ήταν ίδιο με το επίπεδο της τροχιάς της Γης γύρω από τον Ήλιο (επίπεδο της εκλειπτικής), τότε θα είχαμε έκλειψη Σελήνης και Ηλίου κάθε μήνα, δηλαδή κάθε φορά που η Σελήνη θα βρισκόταν στη φάση της πανσέληνου και της νέας Σελήνης αντίστοιχα, καθώς κάθε μήνα θα ευθυγραμμίζονταν τα τρία ουράνια σώματα. Όμως τα δύο αυτά επίπεδα σχηματίζουν μεταξύ τους γωνία περίπου 5ο 8’ και οι δύο τροχιές τέμνονται στην ουράνια σφαίρα σε δύο σημεία που ονομάζονται αναβιβάζων σύνδεσμος και καταβιβάζων σύνδεσμος.

Η ευθεια που συνδεει τους δυο συνδεσμους ονομαζεται γραμμη των συνδεσμων. Για να ευθυγραμμιστουν λοιπον τα τρια ουρανια σωματα θα πρεπει ο Ηλιος και η Σεληνη να βρισκονται κοντα στους συνδεσμους αυτους. Οταν ο Ηλιος και η Σεληνη βρισκονται ταυτοχρονα κοντα στον ιδιο συνδεσμο (συνοδος) τοτε εχουμε εκλειψη Ηλιου, ενω οταν τα δυο ουρανια σωματα βρισκονται σε διαφορετικους συνδεσμους (αντιθεση) τοτε συμβαινει εκλειψη της Σεληνης.

Τα στάδια μιας Ολικής Έκλειψης:

First Contact – Το φεγγάρι αρχίζει να καλύπτει το δυτικό άκρο του Ήλιου. Θυμηθείτε να χρησιμοποιήσετε ασφαλή ηλιακά φίλτρα για να παρακολουθήσετε τις μερικές φάσεις της έκλειψης. Αυτή είναι η Πρώτη Επαφή.

Crescent Sun – Σε μια περίοδο περίπου μιας ώρας, το φεγγάρι καλύπτει ολοένα και περισσότερο τον ήλιο. Ο Ήλιος εμφανίζεται ως μία όλο και στενότερη ημισέληνος, σαν κάποιος να τον έχει δαγκώσει.

Light and Color Changes – Περίπου 15 λεπτά πριν από την ολότητα, όταν καλύπτεται περίπου το 80% του ήλιου, το επίπεδο φωτισμού αρχίζει να μειώνεται αισθητά και με αυξανόμενη ταχύτητα. Το τοπίο παίρνει μια μεταλλική γκρίζα-μπλε απόχρωση.

Animal and Plant Behavior – Καθώς το επίπεδο του ηλιακού φωτός πέφτει, τα ζώα μπορεί να γίνουν ανήσυχα ή να συμπεριφέρονται σαν να έχει έρθει η νύχτα. Μερικά φυτά κλείνουν.

Gathering Darkness on the Western Horizon – Περίπου 5 λεπτά πριν από την ολότητα, η σκιά που φτιάχνεται από τη Σελήνη κάνει τον σκοτεινό δυτικό ορίζοντα να μοιάζει σαν να πλησιάζει μια γιγαντιαία αλλά σιωπηρή καταιγίδα.

Temperature – Καθώς η ηλιακή ακτινοβολία εξασθενεί, η θερμοκρασία μπορεί να μειωθεί αισθητά.

Shadow Bands – Ένα ή δύο λεπτά πριν από την στιγμή της ολικότητας, κύματα φωτός μπορεί να ρέουν στο έδαφος και στους τοίχους καθώς η ταραχώδης ατμόσφαιρα της Γης αναστέλλει τις τελευταίες ακτίνες του ηλιακού φωτός.

Thin Crescent Sun – Μόνο μια λεπτή λωρίδα του ηλίου παραμένει, που στη συνέχεια γίνεται όλο και λεπτότερη .

Corona – Περίπου 15 δευτερόλεπτα πριν την στιγμή της ολικής έκλειψης, καθώς ο ήλιος γίνεται ο λεπτότερος των ημισελήνων, το στέμμα του ήλιου αρχίζει να εμφανίζεται.

Diamond Ring Effect – Όπως εμφανίζεται η κορώνα, η ήλιος σε σχήμα ημισελήνου έχει συρρικνωθεί. Μαζί σχηματίζουν ένα λαμπερό δαχτυλίδι διαμαντιών. Στη συνέχεια, το λαμπρό διαμάντι σβήνει.

Το φαινομενο του διαμαντενιου δαχτυλιδιου, στα τελευταια δευτερολεπτα πριν την ολικοτητα. Image Credit: wikipedia.org

Baily’s Beads – Περίπου 3 δευτερόλεπτα πριν την ολικότητα, το υπόλοιπο του ηλιακού φωτός σπάει σε μια χορδή από χάντρες κατά μήκος της ανατολικής άκρης του φεγγαριού. Αυτές είναι οι τελευταίες ακτίνες του ηλιακού φωτός που περνούν μέσα από βαθιές κοιλάδες και υψώματα στο άκρο του φεγγαριού. Γρήγορα, ένα προς ένα, οι χάντρες του Baily εξαφανίζονται πίσω από την προχωρημένη σελήνη καθώς αρχίζει η ολότητα.

Shadow Approaching – Παράλληλα με όλα αυτά, η σκιά του φεγγαριού στα δυτικά αυξάνεται. Τώρα βγαίνει προς τα εμπρός και σας περιβάλλει.

Second Contact Totality Begins – Ο δίσκος του ήλιου (φωτόσφαιρα) καλύπτεται πλήρως από το φεγγάρι. Τώρα μπορείτε να αφαιρέσετε τα ηλιακά φίλτρα σας και να δείτε με ασφάλεια την έκλειψη. Αυτή είναι η Δεύτερη Επαφή.

Prominences and the Chromosphere – Για μερικά δευτερόλεπτα μετά την ολική έκλειψη, το φεγγάρι δεν έχει ακόμη καλύψει τη χαμηλότερη ατμόσφαιρα του ήλιου και μια λεπτή λωρίδα της κόκκινης χρωμόσφαιρας είναι ορατή στο ανατολικό άκρο του ήλιου. Μια παρόμοια επίδραση εμφανίζεται κατά μήκος των δυτικών άκρων του ήλιου πριν ολοκληρωθεί η ολική έκλειψη.

Corona Extent and Shape – Η κορώνα και οι προεξοχές ποικίλλουν ανάλογα με κάθε έκλειψη. Πόσο μακριά (σε ηλιακούς διαμέτρους) η κορώνα επεκτείνεται; Είναι στρογγυλή ή πλαταίνει στον ισημερινό του Ήλιου; Εμφανίζονται κοντές τρίχες στους πόλους; Ψάξτε για βρόχους, τόξα και λοφίσματα που προέρχονται ηλιακά μαγνητικά πεδία.

Planets and Stars Visible – η Αφροδίτη και ο Ερμής είναι συχνά ορατοί κοντά στον Ήλιο, όπως επίσης και άλλοι φωτεινότεροι πλανήτες και αστέρια.

Landscape Darkness and Horizon Color – Κάθε έκλειψη δημιουργεί το δικό της επίπεδο σκοταδιού, ανάλογα κυρίως με το γωνιακό μέγεθος του φεγγαριού.

Temperature – Είναι ακόμα πιο δροσερά. Μια τυπική πτώση θερμοκρασίας είναι περίπου 10 ° F (6 ° C). Η θερμοκρασία συνεχίζει να μειώνεται μέχρι λίγα λεπτά μετά την τρίτη επαφή.

End of Totality Approaching – Η δυτική άκρη του φεγγαριού αρχίζει να φωτίζεται και οι έντονες κόκκινες προεξοχές και η χρωμόσφαιρα εμφανίζονται. Η ολικότητα θα τελειώσει σε δευτερόλεπτα.

Third Contact – Ένα φωτεινό σημείο της φωτόσφαιρας του ήλιου εμφανίζεται κατά μήκος της δυτικής άκρης του φεγγαριού. Η ολικότητα έχει τελειώσει. Τα στάδια της έκλειψης επαναλαμβάνονται με την αντίστροφη σειρά.

Baily’s Beads – Τα σημεία φωτός γίνονται δύο. Έπειτα μερικές χάντρες εμφανίζονται, οι οποίες συγχωνεύονται σε ένα λεπτό ημισέληνο με ένα εκθαμβωτικό φωτεινό σημείο που αναδύεται, ένα αποχαιρετιστήριο δαχτυλίδι διαμαντιών.

Το φαινομενο των δαχτυλιδιων του Baily.      Image Credit: mreclipse.com

Diamond Ring Effect and Corona – Καθώς ο δακτύλιος διαμαντιού φωτίζει, το στέμμα εξαφανίζεται. Επιστρέφει το φως της ημέρας.

Shadow Rushes Eastward and Shadow Bands Reappear Οι σκιώδεις ζώνες εμφανίζονται κατά τη διάρκεια των πρώτων 1-2 λεπτών μετά την ολοκλήρωση της ολικότητας.

Crescent Sun – Οι μερικές φάσεις συμβαίνουν με αντίστροφη σειρά. Για άλλη μια φορά, πρέπει να χρησιμοποιήσετε το ηλιακό φίλτρο σας για να παρακολουθήσετε όλες τις φάσεις της έκλειψης.

Recovery of Nature Partial Phase – Τα λουλούδια ανοίγουν, τα ζώα επιστρέφουν στην κανονική συμπεριφορά και το φως της ημέρας ανακτά τη δύναμή του.

Fourth Contact – Το φεγγάρι δεν καλύπτει πλέον κανένα μέρος του ήλιου. Η έκλειψη τελείωσε. Αυτή ήταν η Τέταρτη Επαφή.

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image   “travelsalem.com”
  • discovermagazine.com  άρθρο  “Solar Eclipse Geometry”
  • space.com  άρθρο  “Total Solar Eclipse 2017: When, Where and How to See It (Safely)”
  • earthsky.org  άρθρο  “Stages of a total eclipse”
  • timeanddate.com  άρθρο  “When Is the Next Solar Eclipse?”
  • timeanddate.com  άρθρο  “Map of Next 10 Total and Annular Solar Eclipses”
  • wikipedia.org
Go to Top