Tag archive

radiant point

Βροχή Διαττόντων – Λεοντίδες 17 Νοεμβρίου

in Astronomy by

Καθώς η Γη ταξιδεύει γύρω από τον Ήλιο, έλκει διάφορα συντρίμμια τα οποία εισέρχονται στην ατμόσφαιρα με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες, παγιδευμένα από το βαρυτικό της πεδίο. Είναι γεγονός ότι κάθε ημέρα που περνάει, πάνω από 100 τόνοι λεπτής σκόνης πέφτουν στην επιφάνεια της Γης χωρίς καν αυτό να γίνει αντιληπτό. Τα περισσότερα (συντρίμια) όμως, είναι μικρότερα από έναν κόκκο άμμου, οπότε σχεδόν όλα τους αποσαθρώνονται και δεν χτυπούν ποτέ την επιφάνεια της Γης.

Εξαιτίας της τριβής τους με τα μόρια της ατμόσφαιρας, αναφλέγονται και εμφανίζονται σε μας σαν πεφταστέρια (γνωστά ως διάττοντες αστέρες). Παρόλα αυτά, υπολογίζεται ότι 1.000 περίπου από τους διαστημικούς αυτούς “επιδρομείς” είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να αντέξουν το ταξίδι μέσα από την ατμόσφαιρα του πλανήτη μας κάθε χρόνο και φτάνουν στην επιφάνεια της Γης ως μετεωρίτες. Επειδή όμως τα 2/3 του πλανήτη μας είναι καλυμμένα με νερό οι πτώσεις αυτές σπάνια γίνονται αντιληπτές.

Ενώ σε καθημερινή βάση ο αριθμός τους είναι περιορισμένος, κάποιες περιόδους του έτους παρατηρείται  βροχή διαττόντων (Meteor Shower) εστιασμένη σε συγκεκριμένες περιοχές του ουρανού. Αυτό σημαίνει πως ο χώρος από τον οποίο περνάει η Γη την περίοδο αυτή, έχει πληθώρα συντριμμιών. Τα συντρίμμια αυτά προέρχονται κυρίως από κομήτες που κατα το πέρασμά τους δίπλα από τον Ήλιο, θερμάνθηκαν και άφησαν πίσω τους υλικό.

 

Οι τροχιες των περισσοτερων πεφταστερων, φαινονται να προερχονται απο το ιδιο σημειο, γνωστο ως ακτινοβολο σημειο. Image Credit: sciencythoughts.blogspot.gr

Επειδή οι μετεωροειδείς κινούνται σε παράλληλες τροχιές και με την ίδια περίπου ταχύτητα, εμφανίζονται στον γήινο παρατηρητή σαν να «προέρχονται» από ένα συγκεκριμένο σημείο της ουράνιας σφαίρας, που ονομάζεται ακτινοβόλο σημείο (radiant point) και είναι μοναδικό και χαρακτηριστικό για κάθε βροχή διαττόντων. Η ύπαρξη του ακτινοβόλου σημείου οφείλεται στην Προοπτική, όπως για παράδειγμα οι σιδηροδρομικές γραμμές φαίνεται να «συγκλίνουν» σε ένα σημείο του ορίζοντα.

Μάλιστα, το ακτινοβόλο σημείο δίνει στη βροχή αυτή το όνομά της, συνήθως του αστερισμού στον οποίο περιέχεται αυτό. Ιδιαίτερα αυτή η περίοδος (μέσα Νοεμβρίου) είναι ιδανική για την ευχάριστη θέαση των Λεοντίδων (Leonids).

Τα σημεια στα οποια η τροχια της Γης συνανταει την τροχια του κομητη Tempel-Tuttle. Image Credit: minerva.union.edu

Ο λόγος για τη φθινοπωρινή βροχή διαττόντων που παρατηρείται κυρίως στον αστερισμό του Λέοντα. Αποτελείται από συντρίμμια που άφησε στο πέρασμά του ο κομήτης  55P/Tempel-Tuttle, ο οποίος επισκέφθεται το εσωτερικό Ηλιακό μας Σύστημα κάθε 33 χρόνια. Ανακαλύφθηκε ανεξάρτητα από τους αστρονόμους  Ερνστ Τέμπελ στις 19 Δεκεμβρίου 1865 και Χόρας Παρνέλ Τατλ στις 6 Ιανουαρίου 1866.

Καθώς η Γη περιφέρεται στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο, συναντάει κάθε Νοέμβριο το σύννεφο των σωματιδίων του κομήτη Tempel-Tuttle. Έτσι καθώς η Γη μας τρέχει με 108.000 χιλιόμετρα την ώρα, πέφτει πάνω στο σύννεφο των σωματιδίων. Τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια, με βάρος ενός γραμμαρίου, χτυπάνε τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιράς μας σε ύψος 100 περίπου χιλιομέτρων και αναφλέγονται. Η ανάφλεξη αυτή ιονίζει τα γύρω στρώματα της ατμόσφαιρας, σχηματίζοντας έτσι μια φωτεινή σφαίρα 2 έως 3 μέτρων που κινείται με ταχύτητα 30 έως 60 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.

Ορισμένες φορές οι «βροχές διαττόντων» μπορεί να μετατραπούν σε «καταιγίδες». Στη διάρκεια μιας τέτοιας καταιγίδας, μέχρι και 700.000 περίπου μετέωρα εμφανίζονται κάθε ώρα, όπως συνέβη και το 1966 όταν επί 20 συνεχόμενα λεπτά καταμετρήθηκαν 200 διάττοντες αστέρες το δευτερόλεπτο που εμφανίστηκαν σαν μια πραγματική φιέστα “κοσμικών πυροτεχνημάτων”. Η συμπεριφορά, όμως, των σωματιδίων αυτών είναι ιδιαίτερα απρόβλεπτη λόγω των διαταραχών που υφίστανται από τις βαρυτικές δυνάμεις των πλανητών.

 

Πότε είναι καλύτερα ορατές οι Λεοντίδες;

Η συγκεκριμένη βροχή διαττόντων είναι ορατή από 10-20 Νοεμβρίου, αλλά κορυφώνεται την 17η Νοεμβρίου. Αν δεν καταφέρετε να την απολαύσετε τη συγκεκριμένη ημέρα, θα έχετε την ευχαρίστηση να απολαύσετε μερικά μετέωρα την προηγούμενη νύχτα της Πέμπτης, 16 Νοεμβρίου και το ξημέρωμα του Σαββάτου, 18 Νοεμβρίου.

Το θέαμα αυτό είναι αρκετά έντονο με την εμφάνιση μερικών δεκάδων διαττόντων κάθε ώρα (οι παρατηρητές έχουν την ευκαιρία να δουν μέχρι και 15 μετεωρίτες την ώρα). Εμφανίζονται γύρω από τον αστερισμό του Λέοντα (χαμηλός στον ορίζοντα του πρωινού).

Η μεγαλύτερη «Καταιγίδα Διαττόντων» που παρατηρήθηκε ποτέ ήταν η «Καταιγίδα των Λεοντιδών» στις 12 προς 13 Νοεμβρίου του 1833, όταν τα μετέωρα έμοιαζαν με πυροτεχνήματα από μια ροή δεκάδων μετεώρων κάθε δευτερόλεπτο που διήρκεσε επί ώρες.

Leonids. Image Credit: express.co.uk

Ποια ώρα της ημέρας και πώς θα τις απολαύσω;

Η κατάλληλη στιγμή για να απολαύσετε τους μετεωρίτες, είναι τις πρώτες πρωινές ώρες. Και, όπως και με κάθε παρατήρηση, είναι καλύτερο να βρίσκεστε μακριά από παρεμβαλλόμενα φώτα (όπως τα φώτα του δρόμου ή των σπιτιών). Αν βρίσκεστε σε μεγάλες πόλεις, καλό είναι να φθάσετε όσο το δυνατόν πιο μακριά από περιοχές με έντονη φωτορύπανση. Φαίνονται καλύτερα όσο το δυνατόν πιο βόρεια βρίσκεστε.

Για την καλύτερη δυνατή θέα ξαπλώστε στο έδαφος και παρατηρείστε το Λέοντα. Είναι η περιοχή του ουρανού που κυριαρχείται από τα φωτεινά αστέρια Βασιλίσκος και Ντενέμπολα. Η βροχή  είναι ορατή με γυμνό μάτι και εύκολα εντοπίσιμη.

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image  “apod.nasa.gov”
  • mirror.co.uk  άρθρο  “Leonid Meteor Shower 2017: When is it, where to watch in the UK and what to expect from the dazzling night time display”
  • wikipedia.org

Βροχή Διαττόντων – Ωριωνίδες 20-21 Οκτωβρίου

in Astronomy by

Καθώς η Γη ταξιδεύει γύρω από τον Ήλιο, έλκει διάφορα συντρίμμια τα οποία εισέρχονται στην ατμόσφαιρα με εξαιρετικά υψηλές ταχύτητες, παγιδευμένα από το βαρυτικό της πεδίο. Είναι γεγονός ότι κάθε ημέρα που περνάει, πάνω από 100 τόνοι λεπτής σκόνης πέφτουν στην επιφάνεια της Γης χωρίς καν αυτό να γίνει αντιληπτό. Τα περισσότερα (συντρίμια) όμως, είναι μικρότερα από έναν κόκκο άμμου, οπότε σχεδόν όλα τους αποσαθρώνονται και δεν χτυπούν ποτέ την επιφάνεια της Γης.

Εξαιτίας της τριβής τους με τα μόρια της ατμόσφαιρας, αναφλέγονται και εμφανίζονται σε μας σαν πεφταστέρια (γνωστά ως διάττοντες αστέρες). Παρόλα αυτά, υπολογίζεται ότι 1.000 περίπου από τους διαστημικούς αυτούς «επιδρομείς» είναι αρκετά μεγάλοι ώστε να αντέξουν το ταξίδι μέσα από την ατμόσφαιρα του πλανήτη μας κάθε χρόνο και φτάνουν στην επιφάνεια της Γης ως μετεωρίτες. Επειδή όμως τα 2/3 του πλανήτη μας είναι καλυμμένα με νερό οι πτώσεις αυτές σπάνια γίνονται αντιληπτές.

Ενώ σε καθημερινή βάση ο αριθμός τους είναι περιορισμένος, κάποιες περιόδους του έτους παρατηρείται  βροχή διαττόντων (Meteor Shower) εστιασμένη σε συγκεκριμένες περιοχές του ουρανού. Αυτό σημαίνει πως ο χώρος από τον οποίο περνάει η Γη την περίοδο αυτή, έχει πληθώρα συντριμμιών. Τα συντρίμμια αυτά προέρχονται κυρίως από κομήτες που κατα το πέρασμά τους δίπλα από τον Ήλιο, θερμάνθηκαν και άφησαν πίσω τους υλικό.

Οι τροχιες των περισσοτερων πεφταστερων, φαινονται να προερχονται απο το ιδιο σημειο, γνωστο ως ακτινοβολο σημειο. Image Credit: astrobob.areavoices.com

Επειδή οι μετεωροειδείς κινούνται σε παράλληλες τροχιές και με την ίδια περίπου ταχύτητα, εμφανίζονται στον γήινο παρατηρητή σαν να «προέρχονται» από ένα συγκεκριμένο σημείο της ουράνιας σφαίρας, που ονομάζεται ακτινοβόλο σημείο (radiant point) και είναι μοναδικό και χαρακτηριστικό για κάθε βροχή διαττόντων. Η ύπαρξη του ακτινοβόλου σημείου οφείλεται στην Προοπτική, όπως για παράδειγμα οι σιδηροδρομικές γραμμές φαίνεται να «συγκλίνουν» σε ένα σημείο του ορίζοντα.

Μάλιστα, το ακτινοβόλο σημείο δίνει στη βροχή αυτή το όνομά της, συνήθως του αστερισμού στον οποίο περιέχεται αυτό. Ιδιαίτερα αυτή η περίοδος (αρχές Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου) είναι ιδανική για την ευχάριστη θέαση των Ωριωνίδων (Orionids).

Τα σημεια στα οποια η τροχια της Γης συνανταει την τροχια του κομητη Χαλευ. Image Credit: skyandtelescope.com

Ο λόγος για τη φθινοπωρινή βροχή διαττόντων που παρατηρείται κυρίως στον αστερισμό του Ωρίωνα. Αποτελείται από συντρίμμια που άφησε στο πέρασμά του ο γνωστός κομήτης Halley, ο οποίος επισκέφθεται το εσωτερικό Ηλιακό μας Σύστημα κάθε 74-79 χρόνια. Ο ίδιος κομήτης είναι επίσης υπεύθυνος και για την ανοιξιάτικη βροχή διαττόντων Ήτα Υδροχοΐδες (Eta Aquaridsστον αστερισμό του Υδροχόου), που αποκορυφώνεται στις αρχές Μαίου.

Ορισμένες φορές οι «βροχές διαττόντων» μπορεί να μετατραπούν σε «καταιγίδες». Στη διάρκεια μιας τέτοιας καταιγίδας, μέχρι και 700.000 περίπου μετέωρα εμφανίζονται κάθε ώρα, όπως συνέβη και το 1966 όταν επί 20 συνεχόμενα λεπτά καταμετρήθηκαν 200 διάττοντες αστέρες το δευτερόλεπτο που εμφανίστηκαν σαν μια πραγματική φιέστα “κοσμικών πυροτεχνημάτων”. Η συμπεριφορά, όμως, των σωματιδίων αυτών είναι ιδιαίτερα απρόβλεπτη λόγω των διαταραχών που υφίστανται από τις βαρυτικές δυνάμεις των πλανητών.

Πότε είναι καλύτερα ορατές οι Ωριωνίδες;

Η συγκεκριμένη βροχή διαττόντων είναι ορατή όλο τον Οκτώβριο, αλλά κορυφώνεται τις νύχτες της 20ής και 21ης Οκτωβρίου. Τότε μπορεί κανείς να δει από 15 έως και 30 μετέωρα την ώρα (ορισμένες χρονιές φθάνουν τα 70), που ταξιδεύουν στην ατμόσφαιρά μας με ηλιγγιώδεις ταχύτητες που αγγίζουν τα 66 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο (περίπου 237.000 km/h). Επειδή τα θραύσματα ταξιδεύουν τόσο γρήγορα, καίγονται σύντομα και λαμπρά στον ουρανό.

Orionids. Meteor Shower   Image Credit: wearewildness.com

Ποια ώρα της ημέρας και πώς θα τις απολαύσω;

Η κατάλληλη στιγμή για να απολαύσετε τους μετεωρίτες, είναι ακριβώς πριν από την αυγή. Και, όπως και με κάθε παρατήρηση, είναι καλύτερο να βρίσκεστε μακριά από παρεμβαλλόμενα φώτα (όπως τα φώτα του δρόμου ή των σπιτιών). Αν βρίσκεστε σε μεγάλες πόλεις, καλό είναι να φθάσετε όσο το δυνατόν πιο μακριά από περιοχές με έντονη φωτορύπανση.

Για την καλύτερη δυνατή θέα ξαπλώστε στο έδαφος και παρατηρείστε τον Ωρίωνα. Είναι η περιοχή του ουρανού που κυριαρχείται από τα φωτεινά αστέρια Rigel και Betelgeuse. Η βροχή  είναι ορατή με γυμνό μάτι και εύκολα εντοπίσιμη.

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image  “astrobob.areavoices.com”
  • mirror.co.uk  άρθρο  “When is the Orionid meteor shower 2017? Peak times and where to see this month’s dazzling astronomical display”
  • wikipedia.org
Go to Top