Tag archive

night sky

Η Φωτορύπανση και οι επιδράσεις της μας αφορούν όλους

in Ecology by

Εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια, η ζωή και η εξέλιξη βασίστηκε στον αέναο, μα προβλέψιμο χορό, της εναλλαγής μέρας και νύχτας, φωτός και σκότους. Είναι πλέον κωδικοποιημένο στο DNA όλων των φυτών και των ζώων.

Το σώμα αναμένει την έλευση της νύχτας για να ξεκουραστεί και την έλευση της μέρας για να τεθεί πλήρως σε λειτουργία. Αυτοί οι φυσικοί κύκλοι του σώματος που ονομάζονται κιρκαδικοί ρυθμοί, επηρρεάζονται από τον σύγχρονο άνθρωπο, που τείνει να τους διακόψει ριζικά, μετατρέποντας τη νύχτα σε “μέρα”.

Λίγο περισσότερο από 100 χρόνια πριν, μπορούσατε να περπατήσετε έξω τη νύχτα, ακόμα και σε μια πόλη, και να απολαύσετε το κέντρο του Γαλαξία σε όλο τον νυχτερινό ουρανό. Αμέτρητα αστέρια συνέθεταν το νυχτερινό ψιφιδωτό και η θέαση των αποτελούσε μέρος της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Πολλοί καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν από αυτή τη θέα, όπως ο Van Gogh, ο Holst και ο Σαίξπηρ. Με περισσότερο όμως από το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού να ζει σήμερα σε πόλεις και 3 στους 4 εξ’ αυτών να μην έχουν βιώσει ποτέ το θαυμασμό του παρθένου σκοτεινού ουρανού, αντιλαμβανόμαστε πόσο μακριά από τις συνήθειες των προγόνων μας βρισκόμαστε και από τις πηγές έμπνευσής των.

Τι ονομάζουμε όμως φωτορύπανση και ποιες οι επιδράσεις της;

Ως φωτορύπανση (ρύπανση τεχνητού φωτισμού) ορίζουμε τον υπερβολικό, άστοχα κατευθυνόμενο τεχνητό φωτισμό (συνήθως υπαίθριο). Τέσσερα είναι τα βασικά συστατικά της:

  • Urban Sky Glow – η φωτεινότητα του νυχτερινού ουρανού πάνω από κατοικημένες περιοχές.
  • Light Trespass – Το ελαφρύ φως που πέφτει εκεί όπου δεν προορίζεται ή χρειάζεται.
  • Glare – Έντονη λάμψη που προκαλεί οπτική δυσφορία. Τα υψηλά επίπεδα αντανάκλασης μπορούν να μειώσουν την ορατότητα.
  • Clutter – Συγκεχυμένες και υπερβολικές ομαδοποιήσεις φωτεινών πηγών, που συνήθως συναντώνται σε υπερβολικά φωτισμένες αστικές περιοχές.

 

Image Credit: lightpollutionmap.info

Επιδράσεις:

Δισσεκατομμύρια δολλάρια ξοδεύονται σε μορφή ηλεκτρικής ενέργειας που καταλήγει να αποτελεί φωτορύπανση. Μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής υπολογίζεται πως το ποσό αυτό αγγίζει τα 1,7 δισεκ. δολλάρια ετησίως. Επιπλέον, αυτή η κατασπατάληση ενέργειας οδηγεί σε απόβλητα 38 εκατομ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα, τα οποία διοχετεύονται στην ατμόσφαιρα. Εκτός όμως από τις συνέπειες των τεραστίων ποσών ενέργειας που χάνονται, η φωτορύπανση επηρρεάζει πολλές πτυχές της αλυσίδας της Φύσης πολύ πιο συγκεκριμένα και ξεχωριστά.

 

  1. Δυσμενή αποτελέσματα στην ανθρώπινη βιολογία:

Οι άνθρωποι, όπως και πολλά άλλα είδη, εξαρτώνται από τους φυσικούς κύκλους του σώματος που ονομάζονται κιρκαδικοί ρυθμοί. Η παραγωγή μελατονίνης στον οργανισμό ρυθμίζεται από το φως και το σκοτάδι (π.χ. ημέρα και νύχτα). Αν οι άνθρωποι εκτίθενται στο φως κατά τον ύπνο, η παραγωγή μελατονίνης μπορεί να κατασταλεί. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές ύπνου και σε άλλα προβλήματα υγείας όπως αυξημένους πονοκεφάλους, κόπωση, άγχος, ορισμένες μορφές παχυσαρκίας (λόγω έλλειψης ύπνου) και αυξημένη ανησυχία.

 

  1. Ποικίλλες επιρροές στην άγρια φύση και τα οικοσυστήματα:

Τα φυτά και τα ζώα εξαρτώνται από τον καθημερινό κύκλο του φωτός και του σκότους, καθώς αυτός καθορίζει τις συμπεριφορές τους. Οι θηρευτές χρησιμοποιούν το φως για να κυνηγήσουν και τα θηράματα χρησιμοποιούν το σκοτάδι ως κάλυψη. Κοντά σε μεγάλες πόλλεις όμως, τα νυκτόβια ζώα αναγκάζονται και μαθαίνουν να ζουν με φως.

  • Τα τεχνητά φώτα μπορούν να οδηγήσουν τις θαλάσσιες χελώνες careta σε αφανισμό:

Τα νεογέννητα προσανατολίζονται προς τη θάλασσα με οδηγό την ανάκλαση φωτός στη θάλασσα. Τα τεχνητά φώτα τα απομακρύνουν από τον ωκεανό. Μόνο στη Φλόριντα, εκατομμύρια νεοσσοί πεθαίνουν με αυτόν τον τρόπο κάθε χρόνο.

  • Τα τεχνητά φώτα έχουν καταστροφικές επιπτώσεις σε πολλά είδη πουλιών:

Τα πουλιά που μεταναστεύουν ή κυνηγούν τη νύχτα περιηγούνται στο φως του φεγγαριού. Το τεχνητό φως μπορεί να τους αναγκάσει να πεαραπλανηθούν από την πορεία τους, οδηγώντας τα, προς τα επικίνδυνα κέντρα των πόλεων. Κάθε χρόνο εκατομμύρια πουλιά πεθαίνουν αφού συγκρούονται με άχρηστα φωτισμένα κτίρια και πύργους. Επίσης τα μεταναστευτικά πτηνά, που εξαρτώνται από συνθήματα και χρονομετρημένα εποχιακά προγράμματα, επηρρεάζονται από το τεχνητό φως και μεταναστεύουν νωρίτερα. Κάτι τέτοιο έχει ως συνέπεια να φθάνουν στις προοριζόμενες περιοχές πολύ νωρίτερα, πριν ακόμα το κλίμα γίνει εύκρατο για αυτά.

  • Επίδραση στα έντομα:

Πολλά έντομα έλκονται από το φως, όμως η έλξη του τεχνητού φωτός είναι καταστροφική. Οι φθίνοντες πληθυσμοί εντόμων επηρεάζουν αρνητικά όλα τα είδη που βασίζονται σε έντομα για φαγητό ή επικονίαση.

 

  1. Επιδράσεις στην Αστρονομία:

Πάνω από μεγάλες πόλεις, όπως η Αθήνα, η θέα των αστεριών έχει εξαφανιστεί. Μόνο λίγα από τα μεγαλύτερα αστέρια είναι ακόμα εμφανή. Επιπλέον οι περισσότεροι αστερισμοί δεν είναι ορατοί, εκτός ίσως από τη Μεγάλη Άρκτο και τον Ωρίωνα. Η πανέμορφη Γαλάτια Οδός (Milky Way) το κέντρο δηλαδή του Γαλαξία μας, δεν είναι ορατό, ούτε γνωστό από μεγάλο μέρος του πλληθυσμού.

Για τους ερασιτέχνες αστρονόμους τα τεχνητά φώτα κάνουν την παρατήρηση σωμάτων εκτός του ηλιακού μας συστήματος όλο και δυσκολότερη, καθώς αναγκάζονται να απομακρύνονται έως και εκατοντάδες χιλιόμετρα μακρια από τις μεγάλες πόλεις όπου ζουν. Όσο για τους επαγγελματίες αστρονόμους, η παρατήρηση/μελέτη στο ορατό φάσμα γίνεται ολοένα και δυσκολότερη.

Image Credit: jmu.edu

 

Όπως γίνεται αντιληπτό, η φωτορύπανση επηρρεάζει κάθε πολίτη. Κυρίως όμως τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Γι’ αυτό όλοι μας θα μπορούσαμε να συνεισφέρουμε στη μείωσή της.

Μερικά απλά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε:

  • Ελέγξτε τον φωτισμό γύρω από το σπίτι σας. Ο κακός φωτισμός όχι μόνο δημιουργεί λάμψη και φωτορύπανση, αλλά και σπαταλά τεράστια ποσά ενέργειας και χρημάτων.
  • Χρησιμοποιήστε φωτισμό μόνο όπου υπάρχει ανάγκη.
  • Στοχεύστε το φως στο σημείο που χρειάζεται και ποτέ προς τα επάνω.
  • Αναζητήστε τη Διεθνή Σφραγίδα Έγκρισης της Διεθνούς Συμφωνίας Dark-Sky (IDA) για κάθε εξωτερικό φωτισμό που αγοράζετε.
  • Συζητήστε το με τους φίλους σας, την οικογένεια σας και τους γείτονές σας.

Όλοι είμαστε υπεύθυνοι για την Γη που θα κληρονομήσουν οι επόμενες γενιές. Ας φροντίσουμε να διατηρήσουμε το φυσικό τοπίο όσο πιο ανεπηρέαστο γίνεται.

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image  “darksky.org”
  • darksky.org  άρθρο  “Light Pollution Effects on Wildlife and Ecosystems”
  • darksky.org  άρθρο  “Get Involved”
  • darkskiesawareness.org  άρθρο  “Light pollution—what is it and why is it important to know?”
  • globeatnight.org  άρθρο  “What is Light Pollution?”
  • lightpollutionmap.info

Σε 5 εκατομμύρια χρόνια ο ουρανός θα μοιάζει ίδιος;

in Astronomy by

Παρατηρώντας καθημερινά τον νυχτερινό ουρανό, διακρίνουμε πολλά φωτεινά αντικείμενα να αλλάζουν θέση με την πάροδο την πάροδο του χρόνου. Κάποια οφείλονται στις κινήσεις της Γης (όπως η περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της, η περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο, η μετάπτωση του άξονα της Γης, η περιφορά του Ηλιακού μας συστήματος γύρω από το κέντρο του Γαλαξία κ.α.), ενώ τα υπόλοιπα οφείλονται στις κινήσεις των ίδιων των σωμάτων. Τέτοια αντικείμενα μπορεί να είναι πλανήτες, κομήτες ή τεχνητοί δορυφόροι που λάμπουν στον νυχτερινό ουρανό αντανακλώντας το φως του Ήλιου και εμπλουτίζουν τον Ουράνιο Θόλο.

Πέραν των πολλών αλλαγών όμως, κάθε άνθρωπος, από παιδί σχεδόν, αναγνωρίζει ευδιάκριτες ομάδες άστρων, τους αστερισμούς, που μοιάζουν σταθεροί στον νυχτερινό ουρανό. Αποτελούνται από άστρα τα οποία απέχουν πολλά έτη φωτός μεταξύ τους, όμως τα αντιλαμβανόμαστε σαν μια ομάδα, σαν ένα σχέδιο. Κάθε βράδυ, κάθε εποχή βλέπουμε πάντα τους ίδιους αστερισμούς  Έτσι γεννιέται το ερώτημα: Ήταν πάντοτε ίδια η εικόνα του νυχτερινού ουρανού;

Όπως οι περισσότεροι γνωρίζουμε, τα αστέρια που βλέπουμε με γυμνό μάτι ανήκουν όλα στον Γαλάξία μας (Milky Way) και δεν ξεπερνούν ίσως τα 3000 (υπό κατάλληλες συνθήκες – χωρίς φωτορύπανση και από άτομα με καλή όραση). Ωστόσο όλα αυτά τα άστρα που μας φαίνονται καρφωμένα στον ουράνιο θόλο (σε σχέση με τα διπλανά τους), κινούνται όλα γύρω από το κέντρο του Γαλαξία μας. Οι αστερισμοί που διακρίνουμε σήμερα, δεν ήταν έτσι στο παρελθόν, ούτε θα μοιάζουν ίδιοι στο μέλλον. Οι σχετικές θέσεις των άστρων αλλάζουν συνεχώς. Εξαιτίας όμως της μεγάλης τους απόστασης, οι αλλαγές χρειάζονται αρκετές χιλιάδες χρόνια ώστε να γίνουν ορατές.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε πως κάποιοι πολύ γνωστοί αστερισμοί φαίνονται από τη Γη, για μια χρονική περίοδο που καλύπτει απο το 50.000 π.Χ. έως το 100.000 μ.Χ. Τα ακόλουθα αρχεία εικόνας δημιουργήθηκαν από τον Martin Vargic, έναν γραφίστα από τη Σλοβακία, που χρησιμοποίησε δεδομένα από τον δορυφόρο Hipparcos του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) σχετικά με τις θέσεις των ουράνιων σωμάτων της περιόδου 1989-1993.

 

 

Ο αστερισμος Σταυρος του Νοτου την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ. Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

 

Ο αστερισμος του Ωριωνα την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ.  Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

Το πόσο γρήγορα θα αλλάξουν οι αστερισμοί, εξαρτάται από την απόσταση των άστρων τους σχετικά με τη Γη. Λόγου χάρη, η Μεγάλη Άρκτος αποτελείται από αστέρια που είναι περίπου 100 έτη φωτός μακριά από τη Γη, ενώ τα αστέρια της Ζώνης του Ωρίωνα βρίσκονται περίπου 1.000 έτη φωτός μακριά. Επομένως το σχήμα της Μεγάλης Άρκτου αναμένουμε να αλλάξει συντομότερα.

 

Ο αστερισμος του Λεοντα την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ. Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

Όπως έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερη αναφορά μας, η ESA πριν λίγο καιρό παρουσίασε τον λεπτομερέστερο και ακριβέστερο χάρτη του Γαλαξία μας με περισσότερα απο 1 δισεκατ. αστέρια. Πλέον έχοντας υπολογίσει τις ταχύτητες πολλών περισσότερων αστεριών, είναι σε θέση να μας παρουσιάσει ένα βίντεο για το πως θα κινηθούν αυτά στο μέλλον. Το ακόλουθο βίντεο βασίζεται στις θέσεις και κινήσεις 2.057.050 άστρων όπως αυτές έχουν μετρηθεί από το διαστημικό σκάφος Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) από το 2014 έως σήμερα.

 

Μερικά πράγματα που πρέπει να προσέξουμε για την καλύτερη κατανόηση του βίντεο/χάρτη:

Ο Γαλαξίας μας είναι ένας επίπεδος δίσκος, και εφόσον βρισκόμαστε στο ίδιο επίπεδο με τον δίσκο, βλέπουμε το κέντρο του Γαλαξία σαν ένα πύκνωμα νέφους.

Ο χάρτης αυτός δείχνει τον Ισημερινό στη μέση, όπως ακριβώς και οι χάρτες του εδάφους, έχοντας λίγο παραμορφωμένους του Πόλους. Ως αποτέλεσμα αυτού, θα δείτε τα αστέρια να κινούνται πιο γρήγορα στην κορυφή και στο κάτω μέρος του χάρτη από ότι κοντά στη μέση. Η κίνηση αυτή δεν είναι πραγματική. Τα αστέρια αυτά δεν κινούνται απαραίτητα γρηγορότερα ή δεν αλλάζουν την κατεύθυνση τους. Αυτό συμβαίνει επειδή ο χάρτης στρεβλώνει τροχιές τους.

Θυμηθείτε, πως αυτός είναι ένας χάρτης που χρησιμοποιεί μόνο τις κινήσεις τως άστρων για να προβλέψει την μελλοντική τους θέση. Αλλά θα υπάρξουν πολλές άλλες αλλαγές πέραν των κινήσεων. Για παράδειγμα κάποια θα πεθάνουν, ενώ άλλα θα γεννηθούν (ανάψουν). Ο Betelgeuse λόγου χάρη, ο κόκκινος γίγαντας στο δεξιό ώμο του Ωρίωνα, δεν έχει πολύ χρόνο ζωής ακόμα. Σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια το πολύ θα εκραγεί ως σουπερνόβα. Ο Rigel επίσης, στο αριστερό γόνατο του Ωρίωνα, δεν θα ζήσει πολύ περισσότερο από τον προαναφερθέντα. Πολλά από τα αστέρια λοιπόν, θα αλλάξουν σε πέντε εκατομμύρια χρόνια από τώρα. Το παρών βίντεο δεν δείχνει αυτό.

Ακομα και σε 42000 χρονια, ο ουρανος θα ειναι πολυ διαφορετικος. Image Credit: ESA/Gaia/DPAC via blastr.com

Αναλογιζόμενοι τώρα όλες αυτές τις ξεχωριστές κινήσεις, είμαστε σχεδόν σίγουροι πως στο απώτατο μέλλον δε θα αναγνωρίζεται κανένας αστερισμός όπως σήμερα. Άλλοι μπορεί να έχουν αλλάξει ονομασία, καθώς θα θυμίζουν κάτι διαφορετικό, και κάποιοι άλλοι θα χαθούν, ενώ νέοι θα δημιουργηθούν στη θέση τους. Τα πάντα ρει όπως είπε και ο Ηράκλειτος…

 

 

Πηγές:

  • Image Article  “ESA’s video”
  • esa.int
  • blastr.com  άρθρο  “What will the sky look like in five million years?”
  • wired.com  άρθρο  “GIFs Show Constellations Transforming Over 150,000 Years”
  • curious.astro.cornell.edu  άρθρο  “How different would the night sky have looked in 40,000 B.C.? (Intermediate)”

Νέα λάμψη στον νυχτερινό ουρανό περί το 2022

in Astronomy by

Αστρονόμοι από το Calvin College, εντόπισαν δύο άστρα που βρίσκονται σε πορεία σύγκρουσης και αναμένουμε να μας χαρίσουν μια εκθαμβωτική έκρηξη στον νυχτερινό ουρανό κάπου μεταξύ του 2021 και του 2023. Στην παραπάνω φωτογραφία φαίνεται η τοποθεσία των άστρων στο νυχτερινό ουρανό.

Τα εν λόγω άστρα ανήκουν στο Δυαδικό Σύστημα που είναι γνωστό ως KIC 9832227. Το σύστημα αυτό αποτελείται από δύο άστρα που περιστρέφονται το ένα γύρω από το άλλο και χρειάζονται 11 ώρες για μια πλήρη περιστροφή.

Τα περισσότερα άστρα που βλέπουμε στον νυχτερινό ουρανό, αποτελούνται στην πραγματικότητα από δύο ή περισσότερους αστέρες. Εμφανίζονται όμως ως ένα δια γυμνού οφθαλμού, λόγω της μικρής απόστασης που τα χωρίζει. Τα άστρα αυτά περιστρέφονται γύρω από ένα κοινό κέντρο μάζας, εξαιτίας της βαρύτητάς τους.

Image Credit: wikipedia.org

Το διπλό σύστημα KIC 9832227, το οποίο βρίσκεται στον αστερισμό του Κύκνου, αναμένεται να μας χαρίσει μια εκθαμβωτική έκρηξη – λάμψη στον νυχτερινό ουρανό, αφού τα δύο άστρα τελικά θα συγχωνευθούν.

«Υπάρχει μία στο εκατομμύριο πιθανότητα να προβλεφθεί η έκρηξη ενός διπλού αστέρα, κάτι το οποίο δεν έχει γίνει ποτέ επιτευχθεί ξανά στο παρελθόν» όπως ανέφερε ο κ. Larry Molnar (καθηγητής αστρονομίας στο Calvin College) ο οποίος μαζί με την ομάδα του προέβλεψε το χρονοδιάγραμμα της σύγκρουσης του συστήματος KIC 9832227.

Η ομάδα του κ. Molnar μελετάει το σύστημα αυτό από το 2013. Με βάση τις παρατηρήσεις τους από το χρώμα και τη φωτεινότητα του ενός εκ των δύο αστέρων, οι ερευνητές καθόρισαν ότι το KIC 9832227 αποτελεί ένα δυαδικό σύστημα επαφής, που σημαίνει ότι τα δύο αστέρια μοιράζονται μια ατμόσφαιρα.

Image Credit: brixcms.org

Οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι η τροχιακή περίοδος του άστρου (ο χρόνος που χρειάζεται το άστρο για να κάνει ένα πλήρη κύκλο) με το σύντροφό του γίνεται ολοένα και μικρότερη, έως ότου συγχωνευθούν. Η ομάδα προγραμματίζει να χρησιμοποιήσει τη μεγάλη σειρά Ραδιοτηλεσκοπίων στο New Mexico, το Infrared Telescope Facility της NASA στη Hawaii και το European Space Agency’s XMM-Newton X-ray space telescope, ώστε να μελετήσει το σύστημα με μεγαλύτερη ανάλυση.

Ολοκληρώνοντας, ο κ. Molnar ανέφερε ότι θα επιθυμούσε οι ερασιτέχνες αστρονόμοι να διαδραματίσουν το δικό τους ρόλο, στην παρακολούθηση του συστήματος κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών της ζωής του. Αν όλα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο, οι αστρονόμοι, για πρώτη φορά θα έχουν μελετήσει, ένα διπλό αστέρι κατά την πράξη της έκρηξης.

 

 

Πηγές:

  • Image of Article : http://www.space.com
  • http://www.space.com  άρθρο “Star Explosion Expected to Create Spectacular Light Show in 2022”
  • http://www.foxnews.com  άρθρο “Star explosion expected to create spectacular light show in 2022”
  • http://www.travelandleisure.com  άρθρο “A New Star Will Appear in the Night Sky in 2022”

 

 

Go to Top