Tag archive

constellations

Σε 5 εκατομμύρια χρόνια ο ουρανός θα μοιάζει ίδιος;

in Astronomy by

Παρατηρώντας καθημερινά τον νυχτερινό ουρανό, διακρίνουμε πολλά φωτεινά αντικείμενα να αλλάζουν θέση με την πάροδο την πάροδο του χρόνου. Κάποια οφείλονται στις κινήσεις της Γης (όπως η περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της, η περιφορά της Γης γύρω από τον Ήλιο, η μετάπτωση του άξονα της Γης, η περιφορά του Ηλιακού μας συστήματος γύρω από το κέντρο του Γαλαξία κ.α.), ενώ τα υπόλοιπα οφείλονται στις κινήσεις των ίδιων των σωμάτων. Τέτοια αντικείμενα μπορεί να είναι πλανήτες, κομήτες ή τεχνητοί δορυφόροι που λάμπουν στον νυχτερινό ουρανό αντανακλώντας το φως του Ήλιου και εμπλουτίζουν τον Ουράνιο Θόλο.

Πέραν των πολλών αλλαγών όμως, κάθε άνθρωπος, από παιδί σχεδόν, αναγνωρίζει ευδιάκριτες ομάδες άστρων, τους αστερισμούς, που μοιάζουν σταθεροί στον νυχτερινό ουρανό. Αποτελούνται από άστρα τα οποία απέχουν πολλά έτη φωτός μεταξύ τους, όμως τα αντιλαμβανόμαστε σαν μια ομάδα, σαν ένα σχέδιο. Κάθε βράδυ, κάθε εποχή βλέπουμε πάντα τους ίδιους αστερισμούς  Έτσι γεννιέται το ερώτημα: Ήταν πάντοτε ίδια η εικόνα του νυχτερινού ουρανού;

Όπως οι περισσότεροι γνωρίζουμε, τα αστέρια που βλέπουμε με γυμνό μάτι ανήκουν όλα στον Γαλάξία μας (Milky Way) και δεν ξεπερνούν ίσως τα 3000 (υπό κατάλληλες συνθήκες – χωρίς φωτορύπανση και από άτομα με καλή όραση). Ωστόσο όλα αυτά τα άστρα που μας φαίνονται καρφωμένα στον ουράνιο θόλο (σε σχέση με τα διπλανά τους), κινούνται όλα γύρω από το κέντρο του Γαλαξία μας. Οι αστερισμοί που διακρίνουμε σήμερα, δεν ήταν έτσι στο παρελθόν, ούτε θα μοιάζουν ίδιοι στο μέλλον. Οι σχετικές θέσεις των άστρων αλλάζουν συνεχώς. Εξαιτίας όμως της μεγάλης τους απόστασης, οι αλλαγές χρειάζονται αρκετές χιλιάδες χρόνια ώστε να γίνουν ορατές.

Παρακάτω μπορείτε να δείτε πως κάποιοι πολύ γνωστοί αστερισμοί φαίνονται από τη Γη, για μια χρονική περίοδο που καλύπτει απο το 50.000 π.Χ. έως το 100.000 μ.Χ. Τα ακόλουθα αρχεία εικόνας δημιουργήθηκαν από τον Martin Vargic, έναν γραφίστα από τη Σλοβακία, που χρησιμοποίησε δεδομένα από τον δορυφόρο Hipparcos του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) σχετικά με τις θέσεις των ουράνιων σωμάτων της περιόδου 1989-1993.

 

 

Ο αστερισμος Σταυρος του Νοτου την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ. Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

 

Ο αστερισμος του Ωριωνα την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ.  Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

Το πόσο γρήγορα θα αλλάξουν οι αστερισμοί, εξαρτάται από την απόσταση των άστρων τους σχετικά με τη Γη. Λόγου χάρη, η Μεγάλη Άρκτος αποτελείται από αστέρια που είναι περίπου 100 έτη φωτός μακριά από τη Γη, ενώ τα αστέρια της Ζώνης του Ωρίωνα βρίσκονται περίπου 1.000 έτη φωτός μακριά. Επομένως το σχήμα της Μεγάλης Άρκτου αναμένουμε να αλλάξει συντομότερα.

 

Ο αστερισμος του Λεοντα την περιοδο 50000 π.Χ. – 100000 μ.Χ. Image Credit: Martin Vargic via wired.com

 

Όπως έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερη αναφορά μας, η ESA πριν λίγο καιρό παρουσίασε τον λεπτομερέστερο και ακριβέστερο χάρτη του Γαλαξία μας με περισσότερα απο 1 δισεκατ. αστέρια. Πλέον έχοντας υπολογίσει τις ταχύτητες πολλών περισσότερων αστεριών, είναι σε θέση να μας παρουσιάσει ένα βίντεο για το πως θα κινηθούν αυτά στο μέλλον. Το ακόλουθο βίντεο βασίζεται στις θέσεις και κινήσεις 2.057.050 άστρων όπως αυτές έχουν μετρηθεί από το διαστημικό σκάφος Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) από το 2014 έως σήμερα.

 

Μερικά πράγματα που πρέπει να προσέξουμε για την καλύτερη κατανόηση του βίντεο/χάρτη:

Ο Γαλαξίας μας είναι ένας επίπεδος δίσκος, και εφόσον βρισκόμαστε στο ίδιο επίπεδο με τον δίσκο, βλέπουμε το κέντρο του Γαλαξία σαν ένα πύκνωμα νέφους.

Ο χάρτης αυτός δείχνει τον Ισημερινό στη μέση, όπως ακριβώς και οι χάρτες του εδάφους, έχοντας λίγο παραμορφωμένους του Πόλους. Ως αποτέλεσμα αυτού, θα δείτε τα αστέρια να κινούνται πιο γρήγορα στην κορυφή και στο κάτω μέρος του χάρτη από ότι κοντά στη μέση. Η κίνηση αυτή δεν είναι πραγματική. Τα αστέρια αυτά δεν κινούνται απαραίτητα γρηγορότερα ή δεν αλλάζουν την κατεύθυνση τους. Αυτό συμβαίνει επειδή ο χάρτης στρεβλώνει τροχιές τους.

Θυμηθείτε, πως αυτός είναι ένας χάρτης που χρησιμοποιεί μόνο τις κινήσεις τως άστρων για να προβλέψει την μελλοντική τους θέση. Αλλά θα υπάρξουν πολλές άλλες αλλαγές πέραν των κινήσεων. Για παράδειγμα κάποια θα πεθάνουν, ενώ άλλα θα γεννηθούν (ανάψουν). Ο Betelgeuse λόγου χάρη, ο κόκκινος γίγαντας στο δεξιό ώμο του Ωρίωνα, δεν έχει πολύ χρόνο ζωής ακόμα. Σε μερικές εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια το πολύ θα εκραγεί ως σουπερνόβα. Ο Rigel επίσης, στο αριστερό γόνατο του Ωρίωνα, δεν θα ζήσει πολύ περισσότερο από τον προαναφερθέντα. Πολλά από τα αστέρια λοιπόν, θα αλλάξουν σε πέντε εκατομμύρια χρόνια από τώρα. Το παρών βίντεο δεν δείχνει αυτό.

Ακομα και σε 42000 χρονια, ο ουρανος θα ειναι πολυ διαφορετικος. Image Credit: ESA/Gaia/DPAC via blastr.com

Αναλογιζόμενοι τώρα όλες αυτές τις ξεχωριστές κινήσεις, είμαστε σχεδόν σίγουροι πως στο απώτατο μέλλον δε θα αναγνωρίζεται κανένας αστερισμός όπως σήμερα. Άλλοι μπορεί να έχουν αλλάξει ονομασία, καθώς θα θυμίζουν κάτι διαφορετικό, και κάποιοι άλλοι θα χαθούν, ενώ νέοι θα δημιουργηθούν στη θέση τους. Τα πάντα ρει όπως είπε και ο Ηράκλειτος…

 

 

Πηγές:

  • Image Article  “ESA’s video”
  • esa.int
  • blastr.com  άρθρο  “What will the sky look like in five million years?”
  • wired.com  άρθρο  “GIFs Show Constellations Transforming Over 150,000 Years”
  • curious.astro.cornell.edu  άρθρο  “How different would the night sky have looked in 40,000 B.C.? (Intermediate)”
Go to Top