Tag archive

αστεροειδής

Το τρελό ταξίδι του Αστεροειδή 2015 BZ509

in Astronomy by

Για άλλη μια φορά, το ενδιαφέρον μας έλκεται από έναν ακόμη αστεροειδή. Ο λόγος γίνεται για τον 2015 BZ509 που παρά την «ριψοκίνδυνη» τροχιά του, έχει αρκετή τύχη ώστε να επιβιώνει για τουλάχιστον ένα εκατομμύριο έτη, μέσα από ένα επικίνδυνο ταξίδι γύρω από τον Ήλιο.

Αν μπορούσαμε να κοιτάξουμε το Ηλιακό μας Σύστημα, καθισμένοι στο Βόρειο Πόλο του Άστρου μας, θα παρατηρούσαμε πως οι τροχιές όλων των πλανητών, των αστεροειδών και των αερίων κινούνται αντίθετα από τους δείκτες του ρολογιού. Σχεδόν όλο το σύστημα είναι εναρμονισμένο στην επονομαζόμενη ορθή φορά (ορθή φορά ή ορθή αναφορά χαρακτηρίζεται οποιαδήποτε κυκλική κίνηση αντίθετης φοράς με εκείνη των δεικτών του ωρολογίου) και έχει απομείνει από το σχηματισμό του ίδιου του ηλιακού συστήματος. Ολόκληρο το νέφος, από το οποίο προήλθε το ηλιακό μας Σύστημα, κινείτο προς την ίδια κατεύθυνση.

Υπάρχει, ωστόσο, μια χούφτα εξαιρέσεων που αντιτάσσονται στο γενικό κανόνα. Τα σώματα αυτά κινούνται ανάποδα από όλα τα άλλα. Στις εξαιρέσεις αυτές (82 μόνο στο σύνολο, ανάμεσα σε εκατομμύρια βράχους) προστέθηκε πρόσφατα ο εν λόγο αστεροειδής 2015 BZ509, που όπως αποκαλύπτεται από την ονομασία του, πρωτοανακαλύφθηκε το 2015. Ο αστεροειδής αυτός, που έχει διάμετρο μόλις τρία χιλιόμετρα, φάνηκε εξ’ αρχής ότι ήταν ανάδρομος, όμως η τροχιά όπως υπολογίζεται με βάση επιστάμενες παρατηρήσεις, είναι παρόμοια με αυτή του Δία. Όχι ακριβώς ίδια, αλλά αρκετά κοντά.

Στην πραγματικότητα, πολλοί αστεροειδείς μοιράζονται την τροχιά του Δία. Λόγω της ιδιορρυθμίας στη βαρύτητα, αν υπάρχει ένα μεγάλο αντικείμενο (όπως τον ήλιο) με ένα μικρότερο αντικείμενο (όπως ο Δίας) σε τροχιά γύρω από αυτό, θα υπάρχουν μέρη όπου η βαρύτητα και οι φυγόκεντρες δυνάμεις ισορροπούν, επιτρέποντας στα αντικείμενα που βρίσκονται στις περιοχές αυτές να τεθούν σε σταθερή τροχιά. Οι αστεροειδείς σε αυτήν την τροχιά είναι γνωστοί , για ιστορικούς λόγους, ως Trojan (Τρωικοί) αστεροειδείς, και ο Δίας έχει χιλιάδες από αυτούς. Μοιράζεται την τροχιά του μαζί τους, αλλά δεν συγκρούονται, διότι οι τροχιές τους βρίσκονται σε διαφορετικό σημείο Lagrange (σημείο ισορροπίας).

Οταν ο BZ509 κατευθυνεται προς την εστια που βρισκεται ο Ηλιος, περναει στο εσωτερικο της τροχιας του Δια, ενω οταν κατευθυνεται προς την αλλη εστια της ελλειψης, περναει εξω απο την τροχια του Δια, χωρις ωστοσο να συγκρουστει παρα τις χιλιαδες των επαναληψεων. Οι δυο μικρες ταλαντευσεις που βιωνει καθε φορα που πλησιαζει το βαρυτικο πεδιο του γιγαντα πλανητη, φαινεται πως εξισορροπουνται και κρατάνε τον αστεροειδη σε σταθερη τροχια.  Credit: JPL via blastr.com

Ωστόσο ο αστεροειδής μας δεν ανήκει σε αυτές τις ομάδες αστεροειδών, αλλά ακολουθεί μια πολύ επικίνδυνη τροχιά. Είναι στην ουσία ένας μικρός βράχος που ταλαντεύεται κοντά στο Δία, δύο φορές σε κάθε περιφορά, χωρίς όμως να διαταράσσεται τόσο ώστε να κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στο βαρυτικό του πεδίο. Η τροχιά που ακολουθεί περνάει η μισή μέσα από την τροχιά του Δία και η μισή απ’ έξω.

Επιπροσθέτως, η τροχιά του υπό μελέτη αστεροειδή φαίνεται να περνάει ανάμεσα από χιλιάδες άλλους (τους Trojan), εκμεταλλευόμενος τα κενά που υπάρχουν μεταξύ τους. Κάτι τέτοιο δεν θα ήταν αναμενόμενο να συμβαίνει για μεγάλες χρονικές περιόδους, όμως η μελέτη δείχνει ότι ο BZ το έχει πράξει αυτό με ασφάλεια για τουλάχιστον δεκάδες χιλιάδες“γύρους”, αποφεύγοντας τη σύγκρουση με πολλές χιλιάδες αντικείμενα σε κάθε γύρο.

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image “blastr.com”
  • sciencealert.com άρθρο “This Crazy Asteroid Orbits in Reverse While Playing Chicken With Jupiter”
  • blastr.com άρθρο “Meet Jupiter’s backwards little friend: Asteroid 2015 BZ509″
  • nature.com άρθρο “A retrograde co-orbital asteroid of Jupiter”
  • wikipedia.org

 

O αστεροειδής 2017 BX σε απόσταση αναπνοής

in Astronomy by

Μόλις τρεις εβδομάδες νωρίτερα, στις 09 Ιανουαρίου 2017, ο αστεροειδής Asteroid 2017 AG13 πέρασε 120.000 μίλια (193.121,28 χλμ) πάνω από τα κεφάλια μας, στη μισή περίπου απόσταση από αυτή που βρίσκεται το Φεγγάρι (περίπου 400.000χλμ). Λίγες μέρες αργότερα, στις 20 Ιανουαρίου, εντοπίστηκε ένας νέος αστεροειδής [NEO] (near Earth Object) με την ονομασία Asteroid 2017 BX.

Ο νέος αυτός αστεροειδής πέρασε ξυστά από τον πλανήτη μας την Τρίτη το βράδυ (24 Ιανουαρίου 2017), υπενθυμίζοντας μας πόσο κοντόφθαλμοι είμαστε. Σε προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε σε τρόπους αναχαίτισης παρόμοιων απειλών. Όταν όμως ο εντοπισμός γίνεται τόσο αργοπορημένα, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια αντίδρασης.

Εντός τεσσάρων ημερών από την στιγμή που πρωτοπαρατηρήθηκε, πέρασε δίπλα μας σε απόσταση περίπου 162.000 μίλια ( 261.000 χιλιόμετρα), περίπου τα δύο τρίτα της απόστασης του Φεγγαριού. Ο νέος αυτός αστεροειδής έχει μέγεθος λίγο μικρότερο από ένα λεωφορείο και ταξιδεύει με ταχύτητα 16.600 μίλια ανά ώρα (26.700 χιλιόμετρα/ώρα), σύμφωνα την εταιρεία Slooh και με δεδομένα από το JPL της NASA.

Παρακάτω φαίνεται συγκριτικά η απόσταση του Asteroid 2017 BX με το Φεγγάρι.

 

Image Credit: live.slooh.com

 

Η τροχιά του αστεροειδή υπολογίστηκε πως τέμνει αυτή της Γης. Το ευτυχές είναι πως πέρασε με ταχύτητα μακριά μας αυτη τη φορά. Η ανησυχία όμως παραμένει για την παρουσία νέων αστεροειδών που δεν έχουν ανιχνευθεί και περνούν κοντά στο βαρυτικό πεδίο του πλανήτη μας.

 

 

Την επόμενη φορά που θα περάσει αυτό το αντικείμενο από κοντά μας θα είναι στις 12 Ιανουαρίου 2070. Αναμένεται να περάσει 37,9 σεληνιακές αποστάσεις μακριά.

 

Πηγές:

  • http://www.businessinsider.com άρθρο  “An asteroid is about to slip between Earth and the moon — the second near miss in 3 weeks”
  • http://www.ibtimes.co.uk άρθρο  “Asteroid the size of a house to whiz past Earth just days after being discovered”
  • http://earthsky.org άρθρο  “Asteroid buzzed Earth and moon January 25”
  • Video Credit : https://gfycat.com/RightWetGalah

Εστία – Ο πιο λαμπρός Αστεροειδής

in Astronomy by

Ο αστεροειδής Εστία (Vesta) αυτή την περίοδο βρίσκεται σε αντίθεση (δηλαδή η Εστία και ο Ήλιος βρίσκονται σε αντίθετες πλευρές στον ουρανό), κάνοντας τον αστεροειδή να έχει λαμπρότητα φαινόμενου μεγέθους 6 (1ου μεγέθους είναι οι λαμπρότεροι αστέρες και 6ου οι αμυδρότεροι, όπως πρωτοκαθιερώθηκαν από τον Ίππαρχο). Είναι ο φαινομενικά φωτεινότερος αστεροειδής όπως παρατηρείται από τη Γη και είναι ορατός ακόμα και με ένα ζευγάρι κιάλια την περίοδο που διανύουμε.

Η Εστία είναι ο 4ος χρονικά αστεροειδής που ανακαλύφθηκε. Οι διαστάσεις της Εστίας είναι 578×560×458 km, και την καθιστούν ως δεύτερο σε διαστάσεις και μάζα αστεροειδή της Κύριας Ζώνης Αστεροειδών, μετά τη Δήμητρα(Ceres). Αποτελεί επίσης πιθανή πηγή των μετεωριτών που ονομάζονται «Διογενίτες». Η  Δήμητρα είναι ο πρώτος αστεροειδής που ανακαλύφθηκε και παράλληλα ο μεγαλύτερος (θεωρείτε νάνος πλανήτης).

Η περιοδος περιστροφης της Εστιας γυρω απο τον αξονα της ειναι 5,3 ωρες. Οι φωτογραφιες παρθηκαν απο τη διαστημοσυσκευη DAWN. Image Credit: wikipedia.org

Τις εβδομάδες που διανύουμε, η Εστία αποτελεί τον πιο λαμπρό αστεροειδή και είναι η καλύτερη περίοδος για να την απολαύσουμε στον νυχτερινό ουρανό. Θα βρίσκεται στον Αστερισμό των Διδύμων και θα διανύσει την ακόλουθη διαδρομή στον ουράνιο θόλο.

Image Credit: skyandtelescope.com

Οι αστεροειδείς περιστρέφονται γύρω από τον Ήλιο κυρίως σε 2 μεγάλες περιοχές. Στην Κύρια Ζώνη των Αστεροειδών και στη Ζώνη του Κάιπερ.

Η Κύρια Ζώνη των Αστεροειδών βρίσκεται μεταξύ του Άρη και του Δία και περιλαμβάνει εκαντοντάδες χιλιάδες αστεροειδείς διαφόρων μεγεθών. Αποτελούνται κυρίως από πυριτικούς βράχους και μέταλλα, όμως η Δήμητρα περιέχει ένα μεγάλο μέρος πάγου από νερό.

Η ζωνη αυτη εκτεινεται απο 2,1 εως 3,3 σε αστρονομικες μονάδες (au) απο τον Ηλιο. [1au=αποσταση Γης – Ηλιου]. Image Credit: space-facts.com
Οι δύο φυσικοί δορυφόροι του Άρη, Φόβος και Δείμος, είναι αστεροειδείς που μπήκαν σε τροχιά γύρω από τον πλανήτη, ενώ κάποιοι από τους αστεροειδείς έχουν και οι ίδιοι μικρότερους δορυφόρους.

Η Ζώνη του Κάιπερ είναι ένας δίσκος στο επίπεδο της κίνησης των πλανητών πέρα του Ποσειδώνα. Οι αστεροειδείς αυτής της Ζώνης αποτελούνται κυρίως από πάγο (π.χ. παγωμένα αέρια). Σε αυτήν ανήκει και ο νάνος πλανήτης Πλούτωνας.

Η ζωνη του Καιπερ εκτεινεται απο 30 εως 50 αστρονομικες μονάδες (au) απο τον Ηλιο. [1au=αποσταση Γης – Ηλιου]. Image Credit: space-facts.com

Πηγές:

  • Article’s Image : www.skyandtelescope.com
  • http://www.skyandtelescope.com άρθρο  “Vesta, Brightest Asteroid, Now High Overhead”
  • www.wikipedia.org

Αναχαίτιση ιπτάμενων απειλών

in Astronomy by

Από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας της, η Γη έχει υποστεί ραγδαίες μεταβολές στην επιφάνειά της, εξαιτίας τυχαίων φυσικών καταστροφικών συμβάντων. Μεγάλοι σεισμοί και υπερμεγέθεις ηφαιστειακές εκρήξεις έχουν σπείρει τον όλεθρο στη ζωή επάνω της. Και όλα αυτά φαντάζουν αστεία, μπροστά στις αλλαγές που θα επιφέρει η πτώση ενός ικανού μετεωρίτη.

Σύμφωνα με την επικρατούσα έως σήμερα άποψη, η εξαφάνιση των Δεινοσαύρων οφείλεται κυρίως σε ένα τέτοιο γεγονός (έρευνες δείχνουν πως ήδη είχε αρχίσει η μείωση του αριθμού τους πριν την πτώση του μετεωρίτη, εξαιτίας εξελικτικών προβλημάτων που αντιμετώπιζαν).  Παρόλα αυτά, πριν από περίπου 65,5 εκατ. χρόνια, ο πλανήτης μας βίωσε τη σύγκρουση με ένα αστεροειδή, ικανού μεγέθους, στη χερσόνησο Γιουκατάν του Μεξικό.

Ένας γιγαντιαίος βράχος, από τη Ζώνη των Αστεροειδών, έσπασε σε αμέτρητα θραύσματα, πολλά από τα οποία παρέκκλιναν της τροχιάς τους. Ένα από αυτά, διαμέτρου δέκα χιλιομέτρων, εγκλωβίστηκε από το βαρυτικό πεδίο της Γης και τελικά προσέκρουσε κοντά στη χερσόνησο Γιουκατάν, δημιουργώντας έναν κρατήρα πάχους 170 χλμ.

Παρελκόμενα της σύγκρουσης ήταν η αποτέφρωση μιας πολύ μεγαλύτερης έκτασης γύρω από τον κρατήρα, εξαιτίας καυτών αερίων και βράχων που εκτοξεύθηκαν κατά τη σύγκρουση του μετεωρίτη με την επιφάνεια της Γης.  Τόνοι σκόνης σηκώθηκαν στον αέρα και σιγά σιγά σκέπασαν ολόκληρο τον πλανήτη, εμποδίζοντας τις ακτίνες του Ήλιου να ζεστάνουν την επιφάνεια. Ακολούθησε μεγάλη πτώση της θερμοκρασίας με αποτέλεσμα την εξαφάνιση των Δεινοσαύρων, αλλά και των μισών περίπου ειδών που ζούσαν την εποχή εκείνη στη Γη.

Φυσικές καταστροφές πάντα γινόντουσαν και πάντα θα αναμένουμε νέες. Η πτώση όμως ενός αντικειμένου, είναι κάτι που πλέον μπορεί να προληφθεί και να αποφευχθεί. Το Planetary Defense Coordination Office της NASA έχει δημιουργηθεί για αυτό ακριβώς το σκοπό. Αποστολή του είναι να εξασφαλιστεί η ανίχνευση των «δυνητικά επικίνδυνων» αντικειμένων (μεγαλύτερα από 30-50 μέτρα πλάτος) που βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη από 0,05 AU (1AU = η μέση απόσταση της Γης από τον Ήλιο = 149.597.870.700 μέτρα) από τη Γη.

Asteroid Lutetia στην κοντινοτερη προσεγγιση – Image Credit: NASA

Υπάρχουν πάνω από 15.000 γνωστά αντικείμενα κοντά στη Γη που θα μπορούσαν να αποτελέσουν απειλή. Επίσης πολλοί κομήτες από το «Νέφος του Όρτ» διαγράφουν τροχιές που μελλοντικά μπορεί να μας ανησυχήσουν. Γι’ αυτό το λόγο πρωταρχική ανάγκη όπως δηλώνει ο Joseph Nuth, αποτελεί η μείωση του χρόνου αντίδρασης μας.

Το σχέδιο είναι απλό, βγαλμένο από σενάρια επιστημονικής φαντασίας και θυμίζει Αρμαγεδδών (Armageddon). Σε περίπτωση εντοπισμού κάποιου αντικειμένου σε τροχιά προς τη Γη, άμεσα θα εκτοξεύεται διαστημικό όχημα για να το αναχαιτίσει. Αν το μέγεθος είναι μεγάλο, η καταστροφή του μπορεί να είναι αδύνατη, ωστόσο μπορεί να εκτροχιαστεί με ελεγχόμενη σύγκρουση και έκρηξη πυρηνικών.

Μέχρι στιγμής βέβαια όλα αυτά αποτελούν σενάρια, γιατί δεν υπάρχει τέτοιο διαστημικό σκάφος αναχαίτισης. Η ιδέα συνεχίζει να επεξεργάζεται στα μυαλά των επιστημόνων και να σχεδιάζεται σε υπέρ-υπολογιστές ο τρόπος υλοποίησης της. Δεν θα αποτελέσει ωστόσο μακρινό μέλλον η επίτευξη τους, καθώς αρχίζει σιγά σιγά να παίρνει σάρκα και οστά, μετά την πρόταση της NASA για την προώθηση του σχεδίου Hypervelocity Asteroid Mitigation Mission for Emergency Response (HAMMER).

 

Πηγές:

  • Article image “https://www.flickr.com/photos/hubble_esa/10217860603/sizes/o/”
  • http://www.gizmodo.com  άρθρο  “How nukes are going to save us from an Earth-killing asteroid”
  • http://www.esquire.com  άρθρο  “Does Earth Even Have a Plan in the Event of a Surprise Asteroid?”
  • http://www.popularmechanics.com  άρθρο  “NASA Says We May Have to Nuke Killer Asteroids”
  • http://bgr.com  άρθρο  “How nukes are going to save us from an Earth-killing asteroid”
  • Photos by Image Gallery  “https://www.nasa.gov”
Go to Top