10199 Χαρικλώ – Ο πιο μικρός γνωστός κόσμος με δακτυλίους

in Astronomy by

Οι δακτύλιοι αποτελούν φυσικά εργαστήρια στα οποία μελετάμε δυναμικές διεργασίες ανάλογες με αυτές που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια του σχηματισμού πλανητικών συστημάτων και γαλαξιών. Συνήθως είναι συντρίμμια κάποιων συγκρούσεων ή κομμάτια από διαλυμένα φεγγάρια, τα οποία εξαιτίας παλιρροϊκών δυνάμεων κατέρρευσαν. Οι κόσμοι όμως που φιλοξενούν τέτοια δαχτυλίδια στο Ηλιακό μας Σύστημα, μετρώνται με τα δάχτυλα του ενός χεριού.

Μέχρι το 1977, οι αστρονόμοι πίστευαν ότι το μόνο πράγμα στο ηλιακό σύστημα με δακτυλίους, ήταν ο πλανήτης Κρόνος (οι δακτύλιοί του παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά από τον Γαλιλαίο). Τον Μάρτιο του 1977 ανακαλύφθηκαν δακτύλιοι (από τους James L. Elliot, Edward W. Dunham και Douglas J. Mink) γύρω από τον πλανήτη Ουρανό. Στη συνέχεια το 1979 η διαστημοσυσκευή Βόγιατζερ 1 πρόσθεσε και τρίτο σύστημα δακτυλίων στο ηλιακό μας σύστημα, αυτή τη φορά γύρω από το Δία. Όχι πολύ αργότερα όμως, το 1984 παρατηρήθηκαν και δακτύλιοι (από τους Patrice Bouchet, Reinhold Häfner και Jean Manfroid του παρατηρητηρίου La Silla (ESO) της Χιλής) γύρω από τον τέταρτο γίγαντα πλανήτη, τον Ποσειδώνα.

Με την ανάπτυξη των μέσων παρατήρησης, στους όμορφους κόσμους με δακτύλιους προστέθηκε ένας νέος μικροσκοπικός (σε σχέση με τους Γίγαντες πλανήτες) κόσμος. Ο λόγος για τον αστεροειδή 10199 Χαρικλώ (10199 Chariklo), ο οποίος ανακαλύφθηκε από τον James V. Scotti, μέσω του προγράμματος “Spacewatch” στις 15 Φεβρουαρίου του 1997. Το όνομά του προέρχεται από την Ναϊάδα νύμφη Χαρικλώ, σύζυγο του Χείρωνα και κόρη του Απόλλωνα. Η διάμετρος του υπολογίζεται πως είναι 258 χλμ., καθιστώντας  τον ως τον μικρότερο κόσμο με δακτυλίους (υπάρχουν δύο δακτύλιοι στο εν λόγω σώμα, οι οποίοι έχουν πάχος 7 και 3 χιλιόμετρα και απέχουν μεταξύ τους 9 χιλιόμετρα).

Η υπέρυθρη ανάλυση της Χαρικλώ εντόπισε πάγο από νερό στην επιφάνεια της. Το σώμα ανήκει στους Κενταύρους (έτσι ονομάζονται τα ασταθή, κατά την τροχιά τους, ουράνια σώματα, με τροχιές μεταξύ του Δία και του Ποσειδώνα.) Οι Κένταυροι είναι διαφορετικοί από τους πολυάριθμους αστεροειδείς της κύριας Ζώνης μεταξύ των τροχιών του Άρη και του Δία και μπορεί να προέρχονται από την περιοχή της ζώνης Kuiper. Πήραν το όνομά τους γιατί – όπως και οι μυθικοί κένταυροι – μοιράζονται μερικά χαρακτηριστικά δύο διαφορετικών πραγμάτων, συμπεριφέρονται σαν να είναι κατά το ήμισυ αστεροειδείς και κατά το άλλο μισό κομήτες.

Τα δακτυλίδια ήρθαν κυριολεκτικά στο φως, όπως θα λέγαμε, όταν οι αστρονόμοι παρακολούθησαν τον αστεροειδή να διέρχεται μπροστά από το αστέρι UCAC4 248-108672 στις 3 Ιουνίου 2013, από επτά τοποθεσίες στη Νότια Αμερική. Παρατηρήθηκαν δύο “βουτιές” στην φαινόμενη φωτεινότητα του αστεριού, λίγο πριν και λίγο μετά την απόκρυψη του από τη Χαρικλώ. Αξίζει να σημειωθεί πως οι δακτύλιοι του Ουρανού και τα τόξα των δαχτυλιδιών γύρω από τον Ποσειδώνα βρέθηκαν με παρόμοιο τρόπο.

 

 

Σε αυτο το διαγραμμα φαινονται οι 2 ξαφνικες μειωσεις στη φαινόμενη φωτεινοτητα του αστρου πριν και μετα την αποκρυψη του, που οφειλονται στη διελευση των δακτυλιων μπροστα απο το αστρο. Image credit: nature.com

Οι παρατηρήσεις αποκάλυψαν πως το δακτυλιοειδές σύστημα μήκους 20 χλμ. (12,4 μιλίων), είναι περίπου 1000 φορές πιο κοντά στον αστεροειδή από ό, τι η Γη στο Φεγγάρι. Αποτελείται πιθανώς από τα συντρίμμια κάποιας σύγκρουσης και οι δακτύλιοι αποτελούνται εν μέρει από πάγο νερού.

Στο ακόλουθο βίντεο μπορούμε να παρακολουθήσουμε μια γραφική απεικόνιση του πώς πιστευουν οι ερευνητές ότι μποιάζει το δακτυλιοειδές σύστημα της Χαρικλώ. Πηγή: space.com

 

 

Πηγές:

  • Article’s Image  “iaa.es  –  Instituto de Astrofísica de Andalucía
  • eso.org  άρθρο  “First Ring System Around Asteroid”
  • universetoday.com  άρθρο  “Surprise! Asteroid hosts a two-ring circus above its surface”
  • nature.com  άρθρο  “A ring system detected around the Centaur (10199) Chariklo”
  • space.com  άρθρο  “Ringed Asteroid ‘Chariklo’ Visualized by Researchers | Video”
  • wikipedia.org

 

*Οι φωτογραφίες δεν είναι οι αυθεντικές. Είναι επεξεργασμένες από τον συντάκτη του άρθρου.

Latest from Astronomy

Mars Science City in Dubai

Το Ντουμπάι, η μεγαλύτερη πόλη των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, είναι συνηθισμένο να
Go to Top