Παιδί και αλλεργίες

in Evexia by
Η κα Παρασκευή Κόκκα, ειδικευόμενη παιδίατρος-υποψήφια διδάκτωρ του ΑΠΘ, ανέλαβε να απαντήσει στις πιο συχνές ερωτήσεις σας για τις παιδικές αλλεργίες που μπορεί να ταλαιπωρήσουν το παιδί σας.

 

Τι είναι η αλλεργία; Είναι κληρονομική;

 

Η αλλεργία είναι η αντίδραση του αμυντικού οργανισμού του ανθρώπου, λόγω υπερευαισθησίας σε κάποια αλλεργιογόνο ουσία, η οποία δεν προκαλεί συμπτώματα σε φυσιολογικά άτομα. Τα παιδιά που εμφανίζουν αλλεργίες είναι γενετικά προδιατεθειμένα να ευαισθητοποιούνται σε κάποια αλλεργιογόνα. Το αν ο ένας ή και οι δύο γονείς είναι αλλεργικοί αυξάνει τις πιθανότητες να είναι και το παιδί αλλεργικό (30% όταν ο ένας γονιός είναι αλλεργικός και 60 % όταν είναι και οι δύο).
Υπάρχουν, όμως, και οι εξωγενείς (περιβαλλοντικοί) παράγοντες που επηρεάζουν την εκδήλωση και την πορεία μιας αλλεργίας. Σε αυτούς τους παράγοντες κατατάσσονται οι διάφορες λοιμώξεις, η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι κλιματικές συνθήκες, η διατροφή, η ψυχολογία και το παθητικό κάπνισμα.

 

Πώς εκδηλώνεται;

 

Η αλλεργία εκδηλώνεται με  διάφορα συμπτώματα, τοπικά, όπως το φτέρνισμα, η καταρροή, ο κνησμός, το οίδημα, η ερυθρότητα και η δακρύρροια. Μπορεί, όμως, και να εκδηλωθεί με σημεία γενικευμένα σε όλο το σώμα, πρήξιμο των χειλιών ή της γλώσσας και δυσκολία στην αναπνοή – κατάσταση σοβαρή και επείγουσα, η οποία ονομάζεται αναφυλαξία .Τα κυριότερα και συχνότερα αλλεργικά νοσήματα είναι η αλλεργική ρινίτιδα και ρινοεπιπεφιπεφυκίτιδα, το άσθμα, η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), η κνίδωση και οι τροφικές αλλεργίες. Η εκδήλωση και η πορεία αυτών των νοσημάτων έχει σχέση με την ηλικία του παιδιού.
Τα δερματικά αλλεργικά νοσήματα, όπως το έκζεμα, και οι τροφικές αλλεργίες συνήθως αρχίζουν να εκδηλώνονται νωρίς και ατονούν μετά τον δεύτερο χρόνο ζωής του παιδιού, σε αντίθεση με τις αναπνευστικές αλλεργίες που αρχίζουν να εμφανίζονται μετά τον δεύτερο χρόνο περίπου και, εν συνέχεια, εντείνονται και παραμένουν και στην ενήλικη ζωή.

 

Τι είναι η αλλεργική ρινίτιδα;

 

Η αλλεργική ρινίτιδα οφείλεται κατά κύριο λόγο στη γύρη των λουλουδιών, την άνοιξη, και είναι από τις πιο συχνές αλλεργικές εκδηλώσεις στα παιδιά. Τα παιδιά  μπορεί να παρουσιάζουν όλα ή κάποια από τα παρακάτω συμπτώματα: συνάχι, «μπουκωμένη» μύτη, πονοκέφαλο, φτέρνισμα, ξηρό βήχα, ενώ παράλληλα μπορεί να εμφανιστεί και αλλεργική επιπεφυκίτιδα. Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να αποτελεί «προθάλαμο» για την εκδήλωση του αλλεργικού άσθματος.

 

Από τι προκαλείται η αλλεργική ρινίτιδα;

 

Το εύρος των αντιγόνων που μπορεί να προκαλέσουν αλλεργία είναι πολύ μεγάλο και κάθε παιδί διαφέρει ως προς την ευαισθησία του σε αυτά.
Τα αλλεργιογόνα κατανέμονται στις παρακάτω κατηγορίες:

 

1) Αλλεργιογόνα της ατμόσφαιρας, όπως τα ακάρεα της σκόνης, οι τρίχες, τα φτερά και το χνούδι των οικιακών ζώων, η γύρη φυτών, οι καιρικές συνθήκες, η απότομη αλλαγή της θερμοκρασίας, ο κρύος αέρας, η υγρασία, χημικές ουσίες και σπρέι, κολόνιες και άλλα πολλά. Πύλη εισόδου είναι το αναπνευστικό σύστημα του παιδιού.

 

2) Τροφικά αλλεργιογόνα, όπως τα θαλασσινά και το αβγό, οι ξηροί καρποί, τα φρούτα, τα συντηρητικά τροφών και οι χρωστικές τροφίμων. Στη βρεφική ηλικία υπάρχει περίπτωση να εκδηλωθεί αλλεργία κατά την εισαγωγή νέων τροφών στο διαιτολόγιο του βρέφους, με πιο συχνές την αλλεργία στο αγελαδινό γάλα και στα δημητριακά. Αντίθετα με την κοινή πεποίθηση για τα τρόφιμα που είναι γεμάτα πρόσθετες ουσίες και τεχνητές αρωματικές ύλες, τα φυσικά τρόφιμα είναι αυτά που προκαλούν τις περισσότερες τροφικές αλλεργίες.  Επίσης, σε αυτή την κατηγορία μπορούμε να αναφέρουμε και τις φαρμακευτικές ουσίες, κυρίως τα αντιβιοτικά.

 

3) Δερματικά αλλεργιογόνα. Κάθε ουσία που έρχεται σε επαφή με το δέρμα μπορεί να είναι πιθανό αλλεργιογόνο. Οι συχνότερες αλλεργίες προκαλούνται από τα απορρυπαντικά, τα καλλυντικά, το καουτσούκ και από φαρμακευτικές αλοιφές.

 

4) Ενέσιμα αλλεργιογόνα. Αναφέρουμε ενδεικτικά το τσίμπημα των εντόμων και των μικρών ζώων. Επιπλέον, αλλεργική αντίδραση προκαλούν και μερικά ενέσιμα φάρμακα.

 

Τι μπορώ να κάνω αν το παιδί μου έχει συμπτώματα αλλεργίας;

 

Η διάγνωση της αλλεργίας αρχικά στηρίζεται στην παρατηρητικότητά σας. Θα πρέπει να είστε υποψιασμένοι σε περίπτωση που αντιληφθείτε συμπτώματα αλλεργίας στο παιδί σας και να απευθυνθείτε στον παιδίατρο. Αν έχετε υποψίες ότι το παιδί σας είναι αλλεργικό σε κάποια ουσία, ας προσπαθήσετε να την απομακρύνετε για λίγες ημέρες από κοντά του. Αν αυτή η προσπάθεια φέρει αποτέλεσμα, πιθανόν να είναι ένδειξη ότι το παιδί είναι όντως αλλεργικό και πρέπει να απευθυνθείτε στον παιδίατρο. Αυτός μπορεί να σας συμβουλεύσει, να δώσει αγωγή ή να ζητήσει εργαστηριακό έλεγχο. Από τα πιο συνηθισμένα τεστ είναι η μέτρηση των Rast lgE αντισωμάτων (ανοσφαιρίνες Ε) του αίματος.
Η μέτρηση γίνεται από δείγμα αίματος που λαμβάνεται με τον κλασικό τρόπο.  Επίσης, ο παιδίατρος μπορεί να σας παραπέμψει σε αλλεργιολόγο για την υποβολή του παιδιού σας σε ειδικά ιατρικά τεστ, ώστε να ανιχνευθεί και να διαπιστωθεί η αιτία της αλλεργίας, αν αυτό είναι δυνατό. Ο ουσιαστικότερος τρόπος αντιμετώπισης αρκετών αλλεργιών είναι ο εντοπισμός των αλλεργιογόνων και η αποφυγή τους. Θα πρέπει να είστε ενήμεροι και να ακολουθείτε ορισμένες οδηγίες όσον αφορά την πρόληψη και την αντιμετώπιση των αλλεργιών. Πρέπει να ελεγχθεί το οικιακό περιβάλλον του παιδιού, για να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες εκδήλωσης των διάφορων αλλεργικών συμπτωμάτων.
Μερικά μέτρα είναι ο τακτικός καθαρισμός και ο αερισμός του σπιτιού, ο συχνός καθαρισμός των φίλτρων του κλιματιστικού, το πλύσιμο των ρούχων με υποαλλεργικά απορρυπαντικά, η αποφυγή των τριχωτών (λούτρινων) παιχνιδιών.

 

Υπάρχει θεραπεία;

 

Υπάρχουν ειδικές θεραπείες, όπως η μέθοδος της ειδικής απευαισθητοποίησης. Ο  αλλεργιολόγος εγχέει στον οργανισμό μικρές ποσότητες συγκεκριμένων αλλεργιογόνων σε σταδιακά αυξανόμενες δόσεις, με σκοπό να τον κάνει να τα «μάθει» και να μην αναπτύσσει αλλεργική αντίδραση στο μέλλον. Αυτή η θεραπεία περιορίζεται σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα και αφορά άτομα με ειδικού τύπου αλλεργική αντίδραση. Εάν παρατηρήσετε κάποιο από τα συμπτώματα της αλλεργίας, θα πρέπει οπωσδήποτε να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια. Αν η αντίδραση είναι εντοπισμένη τοπικά και είναι γνωστό ότι το παιδί εκδηλώνει αλλεργίες, μπορεί να αντιμετωπιστεί σύμφωνα με τις οδηγίες και την αγωγή που έχει δοθεί από τον παιδίατρο.
Κάθε εντοπισμένη αλλεργική αντίδραση θεωρητικά είναι δυνατόν να επεκταθεί σε όλο το σώμα (αναφυλαξία). Οι εκδηλώσεις της αναφυλαξίας μπορεί να είναι γενικευμένα εξανθήματα, φαγούρα σε όλο το σώμα, οίδημα κυρίως στο πρόσωπο, βράχνιασμα, δύσπνοια, ανησυχία. Είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσει σε αναφυλακτική καταπληξία (σοκ), μιαν άκρως επικίνδυνη κατάσταση για τη ζωή.

Σε μια τέτοια περίπτωση θα πρέπει οπωσδήποτε να αναζητηθεί άμεσα ιατρική βοήθεια.

 

Πρακτικές οδηγίες

 

1. Όταν υπάρχει εντοπισμένο, περιορισμένο εξάνθημα από κάποια αλλεργία ή από κάποιο τσίμπημα, μπορεί να εφαρμοστεί μια αντιισταμινική αλοιφή.
Ειδικά για τσιμπήματα, υπάρχουν σκευάσματα που περιέχουν αμμωνία.
2.  Για την αλλεργική ρινίτιδα μπορείτε να προμηθευτείτε αποσυμφορητικά/αντιαλλεργικά σπρέι.
3.  Για κάθε αλλεργικό παιδί, καλό είναι να έχετε μαζί σας έτοιμες προγεμισμένες σύριγγες αδρεναλίνης (διατίθενται στα φαρμακεία). Αυτές οι ενέσεις είναι εύκολες στη χρήση, αλλά πρέπει να γίνονται αποκλειστικά και μόνο σε περίπτωση αναφυλαξίας και όταν δεν είναι άμεσα προσιτή η ιατρική βοήθεια.
4.  Σε περίπτωση κρίσης άσθματος, θα πρέπει οπωσδήποτε να αναζητήσετε ιατρική βοήθεια, αν σας συμβαίνει για πρώτη φορά ή αν τα συμπτώματα είναι εντονότερα απ’ ό,τι συνήθως. Αλλιώς πρέπει να ακολουθήσετε τη θεραπεία που σας έχει συστήσει ο γιατρός σας (εισπνεόμενα φάρμακα κ.λπ.).
5.  Σε περίπτωση δακρύρροιας ή/και ερυθρότητας των ματιών, αποφύγετε τα κολλύρια αν δεν είστε σίγουροι ότι πρόκειται για αλλεργική επιπεφυκίτιδα.
Μέχρι να απευθυνθείτε σε κάποιον γιατρό, χρησιμοποιήστε απλά ενυδατικά κολλύρια «ξεπλύματος» του επιπεφυκότα και κλείστε τα μάτια σας.
Σε περίπτωση που δεν υποχωρούν τα συμπτώματα με τα συνήθη μέτρα, θα πρέπει οπωσδήποτε να απευθύνεται κανείς στον γιατρό για εξειδικευμένη και άμεση θεραπεία. Ας  μην ξεχνάμε ότι η αλλεργική αντίδραση είναι σαν τη φωτιά. Μπορεί να αναζωπυρωθεί γρήγορα και να βλάψει ανεπανόρθωτα την υγεία σας.
Featured photo is not the original. Editing Sanchezguru.