Υπάρχει ζωή πέρα από τη Γη??

in Astronomy by

Σε ένα τόσο αχανές Σύμπαν, δεν μπορούμε να μιλάμε για μοναδικότητα

 

Καθώς ο άνθρωπος ανακαλύπτει τον ουρανό ένα από τα πρώτα πράγματα που συνειδητοποίησε, είναι πως σε ένα τόσο αχανές Σύμπαν, δεν μπορούμε να μιλάμε για μοναδικότητα. Ο αριθμός των αστέρων μόνο στον δικό μας Γαλαξία ξεπερνάει τα 100 δισεκ., ενώ όπως υπολογίζουν οι επιστήμονες 100 δισεκ. Γαλαξίες πρέπει να υπάρχουν στο ορατό Σύμπαν.

Όσο πιο επισταμένα μελετάμε τα στοιχεία από τα διαστημικά τηλεσκόπια, τόσο περισσότερα ηλιακά συστήματα με κόσμους σαν τη Γη συναντάμε. Στερεούς πλανήτες δηλαδή, στο μέγεθος της Γης, που βρίσκονται γύρω από κάποιο άστρο του Γαλαξία μας και είναι πλέον γνωστοί ως εξωπλανήτες. Το διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler, που είναι το μάτι μας στην αναζήτηση αυτή, έχει εντοπίσει 2740 «υποψήφιους» εξωπλανήτες, οι 54 εκ των οποίων βρίσκονται στην κατοικήσιμη ζώνη του άστρου (η ζώνη γύρω από το άστρο όπου οι θερμοκρασίες δεν είναι ούτε πολύ υψηλές, ούτε πολύ χαμηλές, ώστε το νερό να μπορεί να διατηρηθεί σε υγρή μορφή).

Παρόλο όμως που κοιτάμε αρκετά μακριά στον Γαλαξία, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η ζωή μπορεί να υπάρχει παντού, αρκεί κάποιες προϋποθέσεις να συντελούνται. Έτσι η εύρεση υδάτων σε άλλους πλανήτες ή φεγγάρια του ηλιακού μας συστήματος μπορεί να μας οδηγήσει στην ανακάλυψη ζωής πολύ πιο κοντά μας, απ’ ότι μέχρι τώρα θα περιμέναμε. Οι μορφές ζωής φυσικά ποικίλουν, οπότε δεν θα ξαφνιαστούμε αν αντί για νοήμονα όντα ανακαλύψουμε απλά μικρόβια. Η εξέλιξη είναι όμως αυτή που θα καθορίσει την τελική μορφή όλων των όντων στο Σύμπαν.

Η πρώτη σημαντική εξερεύνηση του Ηλιακού μας συστήματος ξεκίνησε με τον Άρη, στέλνοντας το 2005 η NASA δύο δίδυμα ρομπότ, το Spirit και το Opportunity, τα οποία ανακάλυψαν την ύπαρξη νερού στο απώτατο παρελθόν του πλανήτη. Η επόμενη σημαντική κίνηση έγινε το 2012 με την αποστολή του Curiosity, το οποίο όπως μας ενημερώνει η NASA, έχει ήδη βρει αξιόπιστες ενδείξεις ότι ο Άρης κάποτε διέθετε ποτάμια και λίμνες, που είχαν τα αναγκαία χημικά στοιχεία για την ύπαρξη ζωής. Τώρα από την 1η Οκτωβρίου ξεκινά η διετής παράταση της πετυχημένης αποστολής με την ελπίδα να εντοπίσει υπόγεια νερά και λοιπά στοιχεία με γεωτρήσεις.

pia19920_bigsky-selfie
This self-portrait of NASA’s Curiosity Mars rover shows the vehicle at the “Big Sky” site, where its drill collected the mission’s fifth taste of Mount Sharp.

Όμως ο Άρης δεν αποτελεί τον μοναδικό κόσμο που φλερτάρει με την ύπαρξη ζωής. 2 ακόμα μέρη είναι στο στόχαστρο των ερευνητών. Και τα δύο είναι φεγγάρια αέριων γιγάντων, του Δία και του Κρόνου. Ο λόγος γίνεται για την Ευρώπη και τη Διώνη.

Όπως μας πληροφορεί ο Paul Hertz, διευθυντής του Τμήματος Αστροφυσικής της NASA, μιλώντας για την Ευρώπη: «Φαίνεται ότι υπάρχει ένας ωκεανός αλμυρού νερού που τυλίγει ολόκληρο τον δορυφόρο». Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, ανοίγει ο δρόμος για μια νέα αποστολή που σκοπεύει να εκτοξεύσει η NASA τη δεκαετία του 2020, ώστε να επιτύχει μια φασματική ανάλυση των υδρατμών που διαφεύγουν από τις ρωγμές του επιφανειακού στρώματος πάγου στον δορυφόρο. Στην ανάλυση αυτή, ελπίζουμε να εντοπιστούν οργανικές ουσίες που σχετίζονται με την ύπαρξη ζωής.

This May 22, 2015, view from the Mast Camera (Mastcam) in NASA's Curiosity Mars rover shows the "Marias Pass" area where a lower and older geological unit of mudstone -- the pale zone in the center of the image -- lies in contact with an overlying geological unit of sandstone.
This May 22, 2015, view from the Mast Camera (Mastcam) in NASA’s Curiosity Mars rover shows the “Marias Pass” area where a lower and older geological unit of mudstone

Παράλληλα με την Ευρώπη, άλλος ένας δορυφόρος μπαίνει στη λίστα για πιθανή ύπαρξη ζωής. Ο δορυφόρος του Κρόνου γνωστός ως Διώνη, πιθανολογείται ότι διαθέτει ένα υπόγειο ωκεανό βαθιά κάτω από την επιφάνειά του, σύμφωνα με εκτιμήσεις Βέλγων επιστημόνων, που ανέλυσαν δεδομένα της αποστολής Cassini που εξερευνά το σύστημα των Δαχτυλιδιών του Κρόνου από το 2004. Πιο συγκεκριμένα, ερευνητές του Βασιλικού Αστεροσκοπείου του Βελγίου ανέλυσαν τα στοιχεία βαρύτητας της Διώνης και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μπορούν να εξηγηθούν μόνο αν σε βάθος 100 χιλιομέτρων από την επιφάνεια, υπάρχει μεγάλος ωκεανός που περιβάλλει τον πυρήνα.

NASA's Cassini imaging scientists processed this view of Saturn's moon Dione, taken during a close flyby on June 16, 2015.
NASA’s Cassini imaging scientists processed this view of Saturn’s moon Dione, taken during a close flyby on June 16, 2015.

Εφόσον όμως η ζωή ακόμα και εδώ στη Γη συνεχίζει και μας ξαφνιάζει, εντοπίζοντας την στα πιο αφιλόξενα σημεία (όπως τα ακραιόφιλα βακτήρια, που ζουν σε τόσο αλμυρό νερό που ούτε τα ψάρια δεν επιβιώνουν, και τα  θερμόφιλα βακτήρια, που ευδοκιμούν μεταξύ +100 και -12 βαθμών Κελσίου), η αναζήτησή μας θα πρέπει να συνεχιστεί και σε άλλα πιθανά μέρη του συστήματός μας. Επόμενοι υποψήφιοι ζωντανών κόσμων είναι ο Χάροντας (δορυφόρος του Πλούτωνα), ο Εγκέλαδος (δορυφόρος του Κρόνου) και ο Γανυμήδης (δορυφόρος του Δία).

Προσφάτως κέντρισε το ενδιαφέρον των επιστημόνων και ο Τιτάνας (δορυφόρος του Κρόνου) εξαιτίας της μορφολογίας της επιφάνειάς του. Η αποστολή Cassini έφερε στο φως τεράστια φαράγγια στην επιφάνεια του Τιτάνα στα οποία ρέουν υγροί υδρογονάνθρακες, όπως ακριβώς ρέει το νερό εδώ στη Γη. Δύο κόσμοι τόσο ίδιο, μα τόσο διαφορετικοί.

Το μέλλον θα μας δείξει κατά πόσο είμαστε μόνοι ή απλά νομίζουμε πως είμαστε.